چکیده شهرها بهعنوان مراکز تجمیع داراییهای فیزیکی و انسانی، در زمان بحران خسارت زیادی خواهند دید. بنابراین پرداختن به امور پدافند غیرعامل میتواند خسارات را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد. برای این منظور امروزه مکانیابی با کمک سیستمهای اطلاعات جغرافیایی نقش اساسی در تعیین مکان پناهگاههای شهری با توجه به اصول پدافند غیرعامل دارد. پژوهش حاضر باهدف مکانیابی پناهگاههای شهری با رویکرد پدافند غیرعامل در سطح شهر اهواز تدوینشده است. این پژوهش در زمره تحقیقات کاربردی و برای تدوین آن از روش توصیفی- تحلیلی استفادهشده است. اطلاعات موردنیاز از طریق روش های کتابخانه ای و میدانی گرد آوری شده است. ده زیرمعیار مکانیابی پناهگاههای شهری در قالب سه معیار کلی (عملکردی، کالبدی و طبیعی- محیطی)، انتخابشده و نسبت به آمادهسازی، طبقهبندی و نرمالسازی آنها اقدام شده است. در این پژوهش برای مکان یابی از محیط نرمافزار Arc Gis 10.6 و برای تعیین میزان وزن معیارها و زیرمعیارها از تکنیک AHPاستفادهشده است. پسازآن لایههای اطلاعاتی و نقشههای متناسب با معیارها ارائه شد و درنهایت نقشه ترکیبی معیارها استخراج گردید که نشاندهنده بهترین مکان برای ایجاد پناهگاه در این پهنه است. ترکیب لایههای مختلف مؤثر، نقشه نهایی فضاهای بهینه برای ساخت پناهگاههای شهری با تقسیمبندی مناطق به پنج دسته بسیار بالا تا نامناسب به دست آمد و مکانهای مناسب مشخص شد. نتایج پژوهش نشان می دهد 23 درصد از منطقه (3499 هکتار) در وضعیت مناسب بالا و بسیار بالا برای پناهگاه شهری هستند. همچنین مناسبترین مکان ها جهت استقرار پناهگاههای شهری اهواز در نواحی شرقی، جنوبی و جنوب غربی قرار دارند که در مناطق سه و پنج شهری اهواز قرار گرفته اند و از پتانسیل نسبتاً بهتری برای سکونت افراد برخوردار هستند. این مناطق دارای فضای باز کافی و درعینحال سازگار با کاربریهای اطراف هستند. بنابراین این مناطق به دلیل برخورداری از فضاهای باز مناسب و همچنین دسترسی مناسب از قابلیت بالایی برای اسکان افراد آسیبدیده برخوردار است.
