چکیده : همیشه این سوال مطرح بوده است که چگونه می توان خانه ای ساخت که مطابق با تصوارت کاربران آن باشد. معماری خارج از بعد کاربردی آن، ترجمه دیگری را در وجود بیننده یا استفاده کنندگان فضا انتقال می دهد. درک کردن موضوعی که بیننده در فضای معماری مشاهده می کند بحثی بسیار پیچیده تر می نماید بدین معنی که ذهن آدمی تنها مشاهده گر نبوده و بعد از عمل دیدن شروع به تحلیل تصاویر کرده و سپس آن ها را در ذهن خود به خاطر می سپارد. تصاویر به خاطر سپرده شده در طی زمان با عوامل و اتفاقات گوناگون ترکیب شده و حاصل آن شکل گیری تجربیاتی است که اکنون دیگر به عنوان موضوعی پخته شده و جداگانه بررسی می شود و آن نقشه یا طرحواره ذهنی نام دارد. نقشه های ذهنی عامل به وجود آمدن الگوهایی هستند که در مبحث معماری می توان از آن ها در شکل دهی فضای کالبدی استفاده کرد. در واقع نقشه های ذهنی شامل خلاهای ذهنی، نیازها، علاقه مندی ها و جذابیت های موضوع می باشد که با عوامل زمان، مکان و اتفاقات و تجربه های گذشته وی ترکیب شده و شکلی از الگوها را به ما نشان می دهد که ساختاری قابل تعریف در نظر آن شخص ارائه می دهد و برای رسیدن به یک نقشه ذهنی می بایست این عوامل را از ذهن کاربر استخراج کرده تا به نقشه های ذهنی وی دست یافت. از این پژوهش برای دست یابی به نقشه های ذهنی شهروندان جهرمی در جهت ارائه یک مدل جامع از خانه های شهر جهرم استفاده شده است. روش تحقیق در این رساله تحلیلی_ توصیفی می باشد که ابتدا به کمک مطالعات کتابخانه ای و سپس روش میدانی و استفاده از پرسشنامه و روش گراندد بوده است که در نهایت از طریق بررسی نقشه های ذهنی جامعه آماری هدف به کمک روش مدل یابی ساختاری، به آبستره کردن فضا پرداخته و با تجزیه و تحلیل فضاها به یک محیط خالص که برطرف کننده نیاز کاربران باشد خواهد رسید. واژگان کلیدی: نقشه شناختی (نقشه ذهنی _ طرحواره ذهنی) _ الگوهای ذهنی _ فرآیند طراحی معماری_ مدل مفهومی
