چکیده در این پژوهش به نقش برنامهریزی شهری در کاهش منابع آلودگی بصری (نمونه موردی شهر نجف) پرداخته شده است. آلودگی بصری یکی از مشکلات مهم شهری است که شاید افراد به سادگی متوجه آن نشوند و به دلیل عادت به آن، احساس مستقیم نداشته باشند. این تحقیق تلاش میکند تا مسئله آلودگی بصری در نجف را برجسته سازد و به تحلیل مهمترین عوامل و علل بروز این پدیده بپردازد. این آلودگی باعث میشود که حس زیباییشناسی مردم کاهش یابد و پذیرش نامطلوبی از تصویر شهر شکل گیرد که به سرعت بر آینده شهری اثر میگذارد. بنابراین، پرداختن به این موضوع با برنامهریزی استراتژیک ضروری است تا هم مشکلات فعلی حل شود و هم از مشکلات آتی جلوگیری گردد. تحقیق نشان میدهد انسانها بزرگترین عامل آلودگی بصری هستند و در نظرسنجیها عوامل طبیعی به میزان محدودتری عنوان شدهاند. روش این تحقیق توصیفی است و اطلاعات از منابع کتابخانهای گردآوری شدهاند. تحلیل دادهها با رویکرد توصیفی انجام گرفته و نتایج بیانگر آن است که آلودگی بصری به ویژه زیباییشناسی و فرهنگ ساختار شهری نجف را مختل کرده است. بررسی ویژگیهای جغرافیایی، اعم از طبیعی و انسانی، نشان داده است که این عوامل در ایجاد آلودگی بصری نقش دارند: اول - عوامل طبیعی: اگرچه تأثیر عوامل طبیعی بر آلودگی بصری محدود است، اما این تأثیر از طریق موارد زیر احساس میشود: 1- دما: نوسانات زیاد در دمای روزانه بهطور طبیعی باعث فرسودگی سریع بخشهای بیرونی ساختمانها میشود. این فرسودگی با تغییر رنگ و ترکهای ایجاد شده بر روی ساختمانها، آلودگی بصری را به وجود میآورد. 2- با توجه به آب و هوای خشک بیابانی، این شرایط یکی از بزرگترین چالشها برای محیط زیست شهری است؛ زیرا باعث گسترش مناطق بیابانی میشود. در نتیجه، به ویژه در ماه مرداد، شاهد مرگ تعداد زیادی از درختان و گیاهان هستیم. وقتی این درختان مرده در دو طرف جادهها و مناطق مرکزی باقی میمانند، به ظاهر شهر آسیب میرساند. همچنین، با افزایش بیابانزایی، گرد و غباری که توسط باد منتقل میشود بر سطح شهر میریزد و روزانه در کنار خیابانها و پیادهروها جمع میشود. دوم - عوامل انسانی: که بیشترین و اصلیترین نقش را در ایجاد آلودگی بصری دارند، از طریق اقدامات جمعی یا رفتارهای غیرمسئولانه فردی که ناشی از بیتوجهی به جنبههای زیباییشناختی شهر است. کلید واژهها: برنامهریزی شهری، آلودگی بصری، شهر نجف.
