چکیده شهرها به عنوان مراکز تجمیع داراییهای فیزیکی و انسانی، در زمان بحران خسارت زیادی خواهند دید. بنابراین پرداختن به امور پدافند غیرعامل می تواند خسارات را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. برای این منظور امروزه مکان یابی با کمک سیستم های اطلاعات جغرافیایی نقش اساسی در تعیین مکان پناهگاههای شهری با توجه به اصول پدافند غیرعامل دارد. پژوهش حاضر با هدف مکانیابی پناهگاههای شهری با رویکرد پدافند غیرعامل در سطح شهر اهواز تدوین شده است. این پژوهش در زمره تحقیقات کاربردی قرار می-گیرد و برای تدوین آن از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. اطلاعات مورد نیاز از طریق کتابخانه، اسناد، کار میدانی و نتایج آماری استخراج شده است. ده زیرمعیار مکانیابی پناهگاه های شهری در قالب سه معیار کلی (عملکردی، کالبدی و طبیعی- محیطی)، انتخاب شده و نسبت به آمادهسازی، طبقهبندی و نرمالسازی آنها اقدام گردیده شده است. در این پژوهش از محیط نرم افزار Arc Gis 10.6 برای آمادهسازی معیار و زیرمعیارها استفاده شده است. پس از آن لایههای اطلاعاتی و نقشههای متناسب با معیارها ارائه شد و در نهایت نقشه ترکیبی معیارها استخراج شد که نشاندهنده بهترین مکان برای ساخت سرپناه در این پهنه است. ترکیب لایههای مختلف مؤثر، نقشه نهایی فضاهای بهینه برای ساخت پناهگاههای شهری با تقسیمبندی مناطق به پنج دسته بسیار بالا تا نامناسب بهدست آمد و مکانهای مناسب مشخص شد. با توجه به بررسی های انجام شده، 23 درصد از منطقه (3499 هکتار) در ضوعیت تناسب بالا و بسیار بالا برای پناهگاه شهری هستند. همچنین مناسبتترین محلها جهت استقرار پناهگاههای شهری اهواز در نواحی شرقی، جنوبی و جنوب غربی که بیشتر در منطقه سه و پنج شهری اهواز میباشند که پتانسیل نسبتاً بهتری برای سکونت افراد دارند، که این مناطق دارای فضای باز کافی و در عین حال سازگار با کاربریهای اطراف هستند. بنابراین بنابراین این مناطق به دلیل برخورداری از فضاهای باز مناسب و همچنین دسترسی مناسب از قابلیت بالایی برای اسکان افراد آسیب دیده برخوردار است. واژگان کلیدی: پدافند غیرعامل، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، پناهگاه، اهواز
