مقدمه: هویت شهری، هویت جمعی است که با تبلور عینی در فیزیک و محتوای شهر معنادار میشود و به واسطه تداعی خاطرات عمومی شهروندان و تعلق خاطر، شهرنشینان را به سوی شهروند شدن هدایت میکند. از طرف دیگر اهمیت طراحی شهری به واسطه نقش آن در زیباسازی، هویتبخشی و روانسازی روند زندگی در محیط شهری به عنوان وجه پراهمیت از محیطزیست انسان مورد توجه میباشد. هدف پژوهش حاضر تحلیل و ارزیابی ادراک ساکنین شهر ایلام از نقش عوامل هویتبخش در طراحی شهری است. داده و روش: این پژوهش با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته مؤلفههای مهم شامل: عوامل مصنوع، طبیعی، فرهنگی -اجتماعی، کالبدی و تاریخی انجام شده است. تحلیل دادهها از طریق همبستگی و الگویابی معادلات ساختاری (SEM) با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) در نرمافزار Smart Pls انجام گرفته است. یافتهها: نتایج ارتباط بین متغیرهای تأثیرگذار هویت شهری ذهنی بر اساس ادراک ساکنین شهر ایلام و عوامل هویتبخش در طراحی شهری بدین صورت بوده است که ارتباط بین عوامل مصنوع با ادارک ساکنین به میزان 832/0 بوده که با توجه به مقدار t برابر با 39/5 این ارتباط معنیدار است. ارتباط بین عوامل اجتماعی و فرهنگی با ادارک ساکنین به میزان 751/و مقدار t به میزان 4/84 بدست آمده است. همچنبن عوامل طبیعی کمترین ارتباط و معنیداری را با عوامل ادارک ساکنین شهر ایلام داشتهاند. به طوریکه ضریب مسیر و مقدار t آن به ترتیب برابر با 637/ 0و 2/37 بوده است. نتیجهگیری: نتایج پژوهش از منظر ادراک مردم نشان می دهد، عوامل طبیعی نقشی در شکلگیری هویت شهر ایلام نداشته و در این بین عوامل مصنوع متأثر از عامل سیاست و حکومت والیان پشتکوه و مؤلفههای مصنوع ناشی از آن (از جمله قلعهها، کاخها، موزهها...)، در سالهای گذشته نقش مهمی در هویت شهر ایلام داشتهاند. همچنین مؤلفههای اجتماعی و فرهنگی که دارای عواملی چون فرهنگ، زبان، مذهب، قومیت و... است تأثیرگذاری بیشتری نسبت به مؤلفههای طبیعی و عوامل آن داشته است.
