چکیده این پژوهش با هدف تحلیل توسعه گردشگری شهری کوت بر اساس رویکرد آیندهپژوهی انجام شد. اهمیت موضوع از آنجا ناشی میشود که شهرهای کوچک و متوسط عراق، بهرغم برخورداری از ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی، کمتر در مطالعات آیندهپژوهی گردشگری موردتوجه قرار گرفتهاند. شهر کوت با وجود رودخانه دجله، قلعه تاریخی، مسجد جامع و آیینهای مذهبی، و همچنین موقعیت ارتباطی در مسیر بغداد–بصره، ظرفیتهای بالقوهای برای توسعه گردشگری دارد؛ اما ضعف زیرساختها، ناهماهنگی نهادی و تهدیدهای سیاسی–محیطی، آینده این ظرفیتها را با چالش مواجه ساخته است. روششناسی پژوهش مبتنی بر رویکرد آیندهپژوهی ترکیبی بود. ابتدا با استفاده از تحلیل SWOT نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها شناسایی شدند. سپس با بهرهگیری از نرمافزار MicMac روابط متقابل عوامل بررسی و پنج شاخص کلیدی (ضعف زیرساختها، موقعیت ارتباطی، ظرفیتهای علمی، میراث فرهنگی و ضعف نهادی) بهعنوان پیشرانهای اصلی آینده مشخص شدند. در نهایت با نرمافزار Scenario Wizard سه سناریوی خوشبینانه، بدبینانه و محتمل برای آینده گردشگری کوت تدوین گردید. یافتهها نشان دادند که نقاط قوت شهر کوت شامل منابع طبیعی– اکولوژیکی، میراث تاریخی–فرهنگی و ظرفیت علمی دانشگاه واسط هستند؛ در مقابل، ضعفهای زیرساختی، مدیریتی و اجتماعی مانع بالفعل شدن این ظرفیتها میشوند. فرصتهایی همچون روندهای جهانی گردشگری فرهنگی– مذهبی و موقعیت ارتباطی راهبردی وجود دارد، اما تهدیدهایی چون بیثباتی سیاسی، فشارهای محیطی و رقابت با شهرهای بزرگتر آینده گردشگری شهر را با ریسک مواجه میسازند. نتایج پژوهش در مقایسه با مطالعات داخلی و خارجی نشان داد که برخلاف پژوهشهای پیشین که بیشتر بر سطح کلان یا منطقهای تمرکز داشتند، این مطالعه با تمرکز بر سطح شهری و ارائه چارچوب یکپارچه (SWOT–MicMac–Scenario Wizard)، نوآوری قابل توجهی در ادبیات آیندهپژوهی گردشگری شهری ارائه کرده است. همچنین، این پژوهش شکاف موجود در مطالعات شهرهای کوچک و متوسط را پر کرده و نشان داده است که آیندهپژوهی نه تنها برای کلانشهرها، بلکه برای شهرهای کوچک نیز ضرورتی راهبردی دارد. واژههای کلیدی: توسعه گردشگری، گردشگری شهری، کوت، آینده پژوهی. چکیده این پژوهش با هدف تحلیل توسعه گردشگری شهری کوت بر اساس رویکرد آیندهپژوهی انجام شد. اهمیت موضوع از آنجا ناشی میشود که شهرهای کوچک و متوسط عراق، بهرغم برخورداری از ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی، کمتر در مطالعات آیندهپژوهی گردشگری موردتوجه قرار گرفتهاند. شهر کوت با وجود رودخانه دجله، قلعه تاریخی، مسجد جامع و آیینهای مذهبی، و همچنین موقعیت ارتباطی در مسیر بغداد–بصره، ظرفیتهای بالقوهای برای توسعه گردشگری دارد؛ اما ضعف زیرساختها، ناهماهنگی نهادی و تهدیدهای سیاسی–محیطی، آینده این ظرفیتها را با چالش مواجه ساخته است. روششناسی پژوهش مبتنی بر رویکرد آیندهپژوهی ترکیبی بود. ابتدا با استفاده از تحلیل SWOT نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها شناسایی شدند. سپس با بهرهگیری از نرمافزار MicMac روابط متقابل عوامل بررسی و پنج شاخص کلیدی (ضعف زیرساختها، موقعیت ارتباطی، ظرفیتهای علمی، میراث فرهنگی و ضعف نهادی) بهعنوان پیشرانهای اصلی آینده مشخص شدند. در نهایت با نرمافزار Scenario Wizard سه سناریوی خوشبینانه، بدبینانه و محتمل برای آینده گردشگری کوت تدوین گردید. یافتهها نشان دادند که نقاط قوت شهر کوت شامل منابع طبیعی– اکولوژیکی، میراث تاریخی–فرهنگی و ظرفیت علمی دانشگاه واسط هستند؛ در مقابل، ضعفهای زیرساختی، مدیریتی و اجتماعی مانع بالفعل شدن این ظرفیتها میشوند. فرصتهایی همچون روندهای جهانی گردشگری فرهنگی– مذهبی و موقعیت ارتباطی راهبردی وجود دارد، اما تهدیدهایی چون بیثباتی سیاسی، فشارهای محیطی و رقابت با شهرهای بزرگتر آینده گردشگری شهر را با ریسک مواجه میسازند. نتایج پژوهش در مقایسه با مطالعات داخلی و خارجی نشان داد که برخلاف پژوهشهای پیشین که بیشتر بر سطح کلان یا منطقهای تمرکز داشتند، این مطالعه با تمرکز بر سطح شهری و ارائه چارچوب یکپارچه (SWOT–MicMac–Scenario Wizard)، نوآوری قابل توجهی در ادبیات آیندهپژوهی گردشگری شهری ارائه کرده است. همچنین، این پژوهش شکاف موجود در مطالعات شهرهای کوچک و متوسط را پر کرده و نشان داده است که آیندهپژوهی نه تنها برای کلانشهرها، بلکه برای شهرهای کوچک نیز ضرورتی راهبردی دارد.
