مطالعه حاضر با هدف بررسی اثر جیرههای حاوی باگاس نیشکر فرآوری شده با اوره و هیدروکسیدکلسیم در زمانهای مختلف در شرایط برون تنی انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل 1- باگاس فرآورینشده و ذخیره شده به مدت 30 روز، 2- باگاس فرآوریشده با محلول اوره 4 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 1 درصد و ذخیرهشده به مدت 30 روز، 3- باگاس فرآوریشده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیره شده به مدت 30 روز، 4- باگاس فرآورینشده و ذخیره شده به مدت 45 روز، 5- باگاس فرآوری شده با محلول اوره 4 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 1 درصد و ذخیره شده به مدت 45 روز و 6- باگاس فرآوری شده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیره شده به مدت 45 روز بودند. نتایج نشان داد که باگاس فرآوری نشده و ذخیره شده به مدت 45 روز دارای بالاترین و باگاس فرآوری شده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیرهشده به مدت 30 و 45 روز پایینترین میزان ماده خشک را داشتند (05/0P<). باگاس فرآورینشده و ذخیرهشده به مدت 30 روز دارای بیشترین میزان ماده آلی و همچنین باگاس فرآوریشده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیرهشده به مدت 45 روز کمترین میزان ماده آلی را داشت (05/0P<). فراوری باگاس باعث افزایش پروتئین خام آن شد. باگاس فرآوری نشده (ذخیرهشده به مدت 30 و 45 روز) بیشترین میزان NDF را داشت (05/0P<). باگاس فرآوریشده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیرهشده به مدت 45 روز بیشترین و باگاس فرآورینشده و ذخیرهشده به مدت 30 روز کمترین میزان خاکستر را داشتند. باگاس فرآوریشده با محلول آمونیاک 3 و 4 درصد ومحلول هیدروکسید سدیم 1 و 2 درصد و ذخیره شده به مدت 30 روز کمترین میزان NDF را داشت (05/0P<). جیره دارای باگاس فرآوریشده با محلول اوره 4 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 1 درصد و ذخیرهشده به مدت 30 روز کمترین میزان ماده خشک و جیره دارای باگاس فرآوریشده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیرهشده به مدت 45 روز کمترین میزان ماده آلی را دارا بود (05/0P<). جیره دارای باگاس فرآوریشده با محلول اوره 4 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 1 درصد و ذخیرهشده به مدت 30 و 45 روز بیشترین و جیره شاهد (دارای باگاس فرآورینشده و ذخیرهشده به مدت 30 روز) کمترین مقدار پروتئین خام را داشتند (05/0P<). جیرههای شاهد دارای بیشترین مقدار NDF و جیره های دارای باگاس فرآوریشده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیرهشده به مدت 30 و 45 روز بیشترین مقدار خاکستر را داشتند (05/0P<). اثر نوع فرآوری، زمان فرآوری و اثر متقابل آنها بر تولید گاز متان، فاکتور تفکیک شوندگی، و بازده تولید توده میکروبی معنیدار نبود (05/0P>). جیره دارای باگاس فرآوریشده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیرهشده به مدت 30 و 45 روز بیشترین تولید گاز تجمعی را داشتند (05/0P<). جیره دارای باگاس فرآوریشده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیرهشده به مدت 45 روز بیشترین و جیره شاهد (دارای باگاس فرآورینشده و ذخیرهشده به مدت 30 روز) کمترین مقدار پتانسیل تولید گاز را داشتند (05/0P<). جیرههای شاهد دارای باگاس فرآورینشده و ذخیرهشده به مدت 30 و 45 روز بیشترین و جیره های دارای باگاس فرآوریشده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیرهشده به مدت 30 و 45 روز کمترین مقدار زمان تأخیر را داشتند (05/0P>). به طور کلی فرآوری باگاس با اوره و هیدروکسید کلسیم سبب بهبود قابلیت هضم ماده آلی و ماده خشک و افزایش تولید گاز شد. بنابراین از این روشها میتوان برای بهبود ارزش غذایی باگاس نیشکر برای استفاده در جیره حیوانات نشخوارکننده استفاده کرد.