1405/02/20

مسلم سلیمانی یان

مرتبه علمی: استادیار
ارکید:
تحصیلات: دکترای تخصصی
ریسرچ گیت:
دانشکده: ادبیات و علوم انسانی
اسکولار:
پست الکترونیکی: m.soleimanian [at] ilam.ac.ir
اسکاپوس:
تلفن:
HIndex:

مشخصات پژوهش

عنوان
اندیشه‌فقهی و عمل‌سیاسی کاشف‌الغطاء در باب مشروعیت حاکمیت سیاسی فتحعلی‌شاه قاجار
نوع پژوهش
مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها
علما، کاشف‌الغطا، فتحعلی‌شاه، مشروعیت، حکومت غیر مشروع
سال 1398
مجله پژوهشنامه تاریخ اسلام
شناسه DOI
پژوهشگران اسماعیل هواسی ، مسلم سلیمانی یان ، سیاوش یاری

چکیده

تحولات سیاسی داخلی و خارجی دوران حکومت ‌قاجار در داخل و خارج و ظهور علما بزرگی در این دوران باعث حساسیت به امر حاکمیت و به طبع دخالت عملی علما در سیاست شد. براین اساس موضع‌گیری‌های سیاسی علما، با دولت ‌قاجار تابعی از نظریات فقهی و ضرورت‌های تاریخی آن دوران است. در این راستا، اندیشه‌ فقهی کاشف‌الغطا مبانی مشروعیت حاکمیت سیاسی زمامداران قاجار به عنوانی موضوعی ضروری و حیاتی و به روز مورد نظر قرار گرفت. بنابراین با طرح این سوال که: آیا حکومت شاهان شیعه‌ی قاجار، با توجه به خدماتی که آنان در راستای اجرای احکام اسلامی می‌کردند، دارای مشروعیت هستند؟ بازتاب موضع‌گیری-های سیاسی کاشف‌الغطا را در دگرگونی‌های تاریخی عصر وی بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش، حاکی از این است که در اندیشه کاشف‌الغطا مشروعیت عَرَضی شاه قاجار بنابر ملاحظات سیاسی و ضرورت زمانه پذیرفته شده است. بنابراین اندیشه وی همچون علمای دوره‌های قبل در قالب مشروعیت‌بخشی به اقدامات سلطان‌ عادل جای می‌گیرد و تمایل به ضرورت دخالت وی در مسائل سیاسی با هدف تشکیل حکومت ‌اسلامی صورت گرفته است. برآیند این اندیشه‌ها در تعدیل ملاحظات فقهی و تمایلات شخصی کاشف‌الغطا متبلور شده که باعث پذیرش ضمنی مشروعیت شاه قاجار و شخص فتحعلی‌شاه درآن زمان گردیده است.