یکی از مورخان عصر صفوی که تاریخنگری و تاریخنگاری وی مبتنی بر معرفت شناسی پیشینی و رویکردهای کیهانی و نجومی بوده ، ملا جلال الدین منجم یزدی است. اهمیت بررسی این رویکردها در تاریخنگارانهی ملاجلالمنجمیزدی در تاریخعباسی(روزنامه ملاجلال) از آنجاست که با ابتنا بر آن ، عرصه ای مهم (از حیاتفرهنگی ایران و خصوصاً عصرصفوی(1135– 905ه) ایضاح می شود. بر ایناساس میتوان گفت در تاریخعباسی(روزنامهملاجلال)مولفههای مقبولیتبخش و مشروعیتساز برپایه تبیینهایکیهانی و نجومی و همچنین تفکرات اعتقادی و مذهبی صورت میپذیرد که این اثر را از دیگر آثار پیشین تاریخ ایران و دوره عصرصفوی متمایز کرده است.بر این اساس نویسندهگان کوشیدهاند که چگونگی رابطه فاکتهایتاریخی با ستارهشناسی، نجوم و کیهان و اندیشه های اعتقادی در بینش تاریخنگارانهی ملاجلال در تاریخعباسی را با رویکرد توصیفی-تحلیلی مورد واکاوی قرار دهد. یافته های تحقیق نشان می دهد گرچه اندیشه تاریخنگری ملاجلال در تاریخعباسی همچون سایر منابع عصرصفوی، برگرفته از رهیافتهای فکری اسلام، تشیع و صوفیگری بوده که تاریخنویسی وی را در قالب تاریخنویسی دینی در آورده است اما وی تحت تأثیر معرفتپیشینی خود که مبتنی بر حرفه منجمی بوده است ، به پیوند تاریخ با ستارهشناسی و تنجیم دست یازیده است که برآیند آن در مؤلفههایی همچون مشروعیتبخشی به شاهصفوی براساس نجوم، استفاده از قران به مثابه مدخل، ترسیم تاریخخطی، موعودگرایی، تقدیرگرایی و مشیتگرایی و لزوم رعایت ساعات سعد و نحس متبلور شده است.بنابراین رابطه اندیشههای اعتقادی و رویکردهای نجومی در اندیشه تاریخنگاری ملاجلال در تاریخ عباسی، رابطهای دوسویه و متقابل بوده است.
