محسن توکلی

شوری خاک یکی از شایع‌ترین فرآیندهای بیابان‌زایی در مناطق خشک و نیمه خشک می‌باشد. تهیه نقشه شوری خاک بویژه در مناطقی با وسعت زیاد، گران و زمان‌بر است. از این رو به روش‌هایی نیاز است که بتوانند تهیه نقشه شوری خاک را آسان‌تر کنند. در چند دهه گذشته استفاده از روش‌های زمین آمار و بهره‌گیری از داده‌های سنجش از دور برای تهیه نقشه شوری خاک و پایش تغییرات آن توسعه پیدا کرده است .هدف از این مطالعه پهنه‌بندی و بررسی روند شوری خاک با استفاده از داده‌های سنجش از دور در دشت شادگان می‌باشد. ابتدا جهت ترسیم نقشه واقعی شوری خاک از 54 نمونه خاک سال 1385 و روش‌های درون‌یابی و حداکثر درست‌نمایی استفاده شد. برای تهیه نقشه شوری با استفاده از داده‌های سنجش از دور (باندها، شاخص‌های شوری و تجزیه و تحلیل مؤلفه‌های اصلی)، از تصویر ماهواره‌ای نزدیک‌ترین زمان به زمان نمونه‌برداری یعنی سال 2006 استفاده گردید. با بررسی همبستگی بین ارزش بازتاب پیکسل‌های روش‌های ذکر شده و نمونه‌های خاک، روش مناسب انتخاب شد. نتایج نشان داد روش PCA123 در سال 2006 بالاترین همبستگی را با نقاط نمونه‌برداری دارد. بر ‌اساس نقشه‌های شوری در سال‌های 1990، 2006 و 2015 می‌توان گفت میزان شوری شدید در قسمت‌های جنوبی تدریجاً به سمت قسمت‌های شمالی منطقه پیش‌روی کرده و هم زمان وسعت شوری در کلاس‌‌های متوسط و زیاد کاهش و از طرف دیگر وسعت شوری در کلاس بسیار زیاد در سال 1990 به تدریج از قسمت‌های شمالی و جنوبی منطقه افزایش یافته و در سال 2015 در تمام منطقه پراکنش داشته است.