محسن توکلی

استان یزد در کشور ایران به دلیل واقع شدن در منطقه خشک و رشد قابل ملاحظه جمعیت و صنعت، از نظر منابع آبی بسیار مورد توجه برنامه‌ریزان و دولت مردان بوده است. بنابراین به نظر میرسد که مطالعه تغییر اقلیم در این منطقه توسط مدل‌های اقلیمی با وضوح بالا و به ویژه توسط مدل‌های گزارش پنجم و تحت سناریوهای جدید انتشار امری ضروری به نظر می رسد. هدف از این تحقیق بررسی روند تغییرات سالانه فراسنج‌های هواشناسی ایستگاه یزد شامل حداقل و حداکثر میانگین دمای روزانه و میانگین روزانه بارش (2005-1961) و همچنین میانگین سالانه پیش‌بینی شده این فراسنج ها در سه دوره سی ساله آینده 2040s، 2070s و 2100s توسط مدل SDSM تحت سناریوهای RCP8.5، RCP4.5، RCP2.5 B2، A2 می‌باشد. در این پژوهش، با استفاده از ضریب تعیین و شاخص‌هایMAE ، R2، RMSE اقدام به ارزیابی داده‌های تولید شده توسط مدل SDSM در مقایسه با داده‌های مشاهده شده موجود در دوره پایه شده است. کمترین مقدار R2 در واسنجی و اعتبارسنجی بین میانگین مقادیر مشاهده‌ای و شبیه‌سازی شده SRES، مربوط به بارش (86/0 و 80/0%) بدست آمد در حالیکه میانگین دمای حداقل و حداکثر دو دسته داده‌های RCPs و SRES کاملاً با داده‌های دیدبانی شده مطابقت داشته اند. از نظر شاخص‌ ارزیابی R2، دقت نتایج کوچک مقیاس شده دمای میانگین حداقل و حداکثر بیشتر از دقت میانگین بارش بوده ولی از نظر شاخص‌های‌ ارزیابی MAE و RMSE، دقت نتایج کوچک مقیاس شده میانگین بارش بیشتر از دقت دمای میانگین حداقل و حداکثر بوده است. در مرحله بعد از داده‌های اقلیمی بزرگ مقیاس HadCM3 تحت سناریوهای مختلف برای پیش بینی دوره‌های آتی (20100-2010) مورد استفاده قرار گرفت. بیشترین کاهش بارش نسبت به دوره پایه مربوط به سناریوی RCP2.6 (35/0- میلی متر در روز در فوریه)، بیشترین افزایش دمای حداکثر نسبت به دوره پایه، در دوره 2100 مربوط به سناریوی RCP8.5 (71/9 درجه سانتی‌گراد در ماه Aug) و بیشترین افزایش دمای حداقل نسبت به دوره پایه، در دوره 2100 مربوط به سناریوی RCP8.5 (54/10 درجه سانتی‌گراد در ماه Aug) می‌باشد. نتایج بدست آمده حاکی از افزایش دما در تمام ماه‌ها و فصول سال و کاهش بارندگی در اکثر آنها است که این مسئله مؤید این مطلب است که در منطقه مورد مطالعه، اقلیم در حال تغییر است.