محسن توکلی

شوری خاک یکی از شایع‌ترین عوامل بیابان‌زایی می‌باشد که با در نظر گرفتن اهمیت بیابان‌زایی در جهان، تهیه نقشه‌های شوری در مقیاس وسیع ضروری به نظر می‌رسد. در این میان، فن سنجش از دور می‌تواند نقش مهمی در شناسایی پدیده‌ها، تهیه نقشه، پایش زمانی تغییرات شوری خاک، کنترل، اصلاح و نهایتاً مدیریت خاک‌های شور ایفا کند. هدف از این مطالعه پهنه‌بندی و بررسی روند شوری خاک با استفاده از داده‌های سنجش از دور در دشت شادگان می‌باشد. بدین منظور ابتدا جهت ترسیم نقشه واقعی شوری خاک از 54 نمونه خاک سال 1385 و روش‌های درون‌یابی و حداکثر درست‌نمایی استفاده شد. سپس به منظور تهیه نقشه شوری با استفاده از داده‌های سنجش از دور (باندها، شاخص‌های شوری و تجزیه و تحلیل مؤلفه‌های اصلی)، از تصویر ماهواره‌ای نزدیک‌ترین زمان به زمان نمونه‌برداری یعنی سال 2006 استفاده گردید. با بررسی همبستگی بین ارزش بازتاب پیکسل‌های روش‌های ذکر شده و نمونه‌های خاک، روشی که بالاترین همبستگی را با نقاط نمونه‌برداری داشت، به‌عنوان روش مناسب انتخاب و بین روش مناسب و نمونه‌های خاک معادله رگرسیونی برقرار و این معادله روی تصاویر 2006 اعمال گردید. نهایتاً با توجه به نقاط نمونه‌‌‌برداری شده، طبقه‌بندی نظارت شده انجام شد. نتایج نشان داد که روش PCA123 در سال 2006 بالاترین همبستگی را با نقاط نمونه‌برداری دارد که این نقشه با نقشه‌های واقعی شوری خاک به صورت بصری مقایسه گردید. سپس از روش مناسب برای تهیه نقشه شوری خاک در سال‌های 1990 و 2015 استفاده شد و با بررسی روند شوری خاک در سال‌های 1990، 2006 و 2015 مشخص گردید که از سال 1990 تا 2015 از کلاس شوری متوسط و زیاد کاسته و به کلاس شوری بسیار زیاد و شدید افزوده شده است. بطوریکه میزان شوری متوسط و زیاد در سال 2015 به صفر رسیده و میزان شوری شدید حدوداً 5/2 برابر نسبت به 25 سال قبل از آن افزایش داشته است.