هدف پژوهش حاضر، ارائه الگوی حکمرانی همکارانه در سازمانهای دولتی (مورد مطالعه؛ شورای اسلامی شهر و روستای شهرستان ایلام) است. روش تحقیق کیفی، مبتنی بر فراترکیب مطالعات پیشین و تحلیل مضمون مصاحبههای تخصصی با اساتید دانشگاه و اعضا شورای اسلامی شهرستانهای استان ایلام انجام شد. بهمنظور اطمینان از اعتبار نتایج پژوهش، روایی و پایایی دادهها با بهرهگیری از راهبردهای علمی در پژوهشهای کیفی تأمین گردید. روایی پژوهش از طریق تنوع نمونهها، اشباع نظری، بازبینی مضامین توسط مشارکتکنندگان، و تطبیق مفاهیم نظری با دادههای تجربی حاصل شد. همچنین، پایایی دادهها با استفاده از کدگذاری مستقل، مستندسازی فرآیند تحلیل، و توافق بین کدگذاران مورد تأیید قرار گرفت. در بخش تحلیل اسناد، از روش متاسنتز برای تلفیق یافتههای نظری با دادههای میدانی بهره گرفته شد تا چارچوب مفهومی پژوهش از انسجام و اعتبار علمی برخوردار گردد. نتایج نشان داد که حکمرانی همکارانه در سازمانهای دولتی محلی، بهویژه در ساختار شوراها، مفهومی چندلایه و میانرشتهای است که در تعامل با ساختارهای رسمی، شبکههای غیررسمی، فناوریهای نوین، ارزشهای عمومی و تعارضات نهادی شکل میگیرد. دادهها نشان دادند که بوروکراسی شبکهای میتواند بهعنوان یک واسط میان ساختارهای رسمی و غیررسمی عمل کرده و با کاهش تمرکزگرایی، تقویت ارتباطات افقی و افزایش انعطافپذیری در تصمیمگیری، زمینهساز حکمرانی همکارانه شود. این نوع بوروکراسی برخلاف مدلهای سنتی، بهجای کنترل از بالا، بر همافزایی و مشارکت میاننهادی تأکید دارد. همچنین وجود تعارضات ساختاری میان نقشهای اجرایی و نظارتی شوراها و شهرداریهاست. نبود سازوکارهای حل تعارض، رقابت بر سر منابع انسانی و مالی، و تضاد مأموریتهای محلی و ملی، از جمله موانعی هستند که تحقق حکمرانی همکارانه را با چالش مواجه میسازند. این تعارضات نیازمند بازنگری در طراحی نهادی و تنظیمگری چندسطحی هستند. همچنین در مواجهه با تعارضات ارزشی، سازمانهای دولتی محلی به الگوهایی از متا-حکمرانی نیاز دارند؛ الگوهایی که بتوانند میانجیگری نهادی، تنظیمگری نرم و سخت، گفتوگوی ارزشی و همافزایی بیننهادی را ممکن سازند. این الگوها به شوراهای اسلامی کمک میکنند تا در شرایط پیچیده، تصمیماتی مشروع، کارآمد و مشارکتی اتخاذ کنند. مجموعه تمها و زیرتمهای استخراجشده از دادههای کیفی، تصویری چندبعدی از الزامات، ظرفیتها و چالشهای حکمرانی همکارانه در سازمانهای دولتی محلی ارائه میدهد. این تحلیل نشان میدهد که تحقق حکمرانی همکارانه در شوراهای اسلامی شهر و روستا، نیازمند بازطراحی نهادی، تقویت رهبری مشارکتی، بهرهگیری از فناوریهای نوین، و ایجاد سازوکارهای حل تعارض در بستر بوروکراسی شبکهای است.
