منظومه ی غنایی خورشید و خرامان، داستان عشق خورشید شهزاده ی خاوری به خرامان، دختر خاقان چین است، سرودهای به زبان کردی گورانی به شکل نسخ خطی است که در سرزمینهای جنوب کردستان، کرمانشاه، شمال ایلام، اسدآباد همدان و غرب لرستان، در میان خاندانهای اصیل یافت میشود و مردم اهل ادب این نواحی الماسخان کندولهای کرمانشاهی، شاعر بزرگ قرن دوازدهم هجری را سرایندهی این اثر میدانند. اگر چه مردم به سرودههای حماسی و غنایی از این دست، عشق میورزند و روزگاری نقل محافل آنان بوده است، امّا تاکنون جز مواردی اندک برای گردآوری، در تصحیح و نشر این متون اقدامی نشده است. پژوهش پیش روی، با هدف معرفی منظومهی غنایی خورشید و خرامان با رویکردی توصیفی- تحلیلی انجام شده و پس از شرحی کوتاه در احوال الماسخان و خلاصهی منثور داستان، در نگاهی کوتاه ساختار و محتوای این منظومه، شامل عناصر صوری آن )قالب، قافیه، ردیف، توصیف(، نوع و عناصر داستانی )زاویهی دید، شخصیت، لحن و فضا، عناصر خرق عادت، گفتگو، تعلیق(، و ویژگیهای محتوایی )اثرپذیری از فرهنگ عامه، موضوع، درونمایه و رویدادها( بررسی شده، و همچنین با منظومههای غنایی و غنایی- حماسی مشابه در ادب فارسی مقایسه شده است.
