میثم محمدی

مرزه خوزستانی (Satureja khuzistanica) از خانواده نعناعیان، از گیاهان بومی ایران است که به عنوان سبزی، ادویه، دمنوش و داروهای ضددرد و ضدعفونی کننده در طب سنتی، صنایع غذایی و دارویی استفاده می‌شود. به منظور بررسی اثرات کیفیت نور بر شاخص‌های جوانه‌زنی و خصوصیات بیوشیمیایی مرزه خوزستانی، آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در سال 1401، در پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی دانشگاه شهید بهشتی تهران اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل ترکیب نور در چهار سطح (نور قرمز، 30 درصد آّبی+ 70 درصد قرمز، آبی، فلورسنت) بود. بیش‌ترین درصد جوانه‌زنی (33/84 درصد) و سرعت جوانه‌زنی (87/45 جوانه/روز) با کاربرد نور قرمز حاصل شد. همچنین بالاترین طول ریشه‌چه (53/3 سانتی‌متر)، بیش‌ترین وزن خشک ریشه‌چه (51/0 میلی‌گرم بر گیاهچه) و وزن خشک ساقه‌چه (45/0 میلی‌گرم بر گیاهچه) در تیمار 30 درصد آبی+ 70 درصد قرمز و بالاترین طول ساقه‌چه (68/1 سانتی‌متر) به ترتیب در تیمار قرمز به‌دست آمد. بیشترین کلروفیل a (58/0 میلی‌گرم بر گرم وزن تر) و کلروفیل b (49/0 میلی‌گرم بر گرم وزن تر) در تیمار نور قرمز و بیشترین محتوای کارتنوئید (48/0 میلی‌گرم بر گرم وزن تر) در تیمار نور آّبی مشاهده شد. با کاربرد نور آبی، میزان فعالیت آنزیم‌های کاتالاز و پراکسیداز افزایش و فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز کاهش یافت. نتایج این پژوهش بیانگر امکان بهبود شاخص‌های جوانه‌زنی، خصوصیات رشدی و بیوشمیایی گیاهچه‌های مرزه خوزستانی با کاربرد ترکیب‌ نورهای آبی و قرمز در مقایسه با نور فلورسنت بود.