گل جعفری آفریقایی با نام علمی Tagetes erecta L. یکی از مهمترین گلهای فصل تابستان است که بهعنوان گل بریدنی، گلدانی و حاشیهکاری استفاده میشود. امروزه از مهمترین مشکلات کشت گیاهان در فضای سبز حساسیت به شوری آب و خاک است که باعث کاهش کیفیت گیاهان در فضای سبز میشود. بهمنظور مطالعه اثر تیمارهای بتا-آمینو بوتیریک اسید (بابا) بر کاهش اثرات مخرب تنش شوری در گل جعفری پاکوتاه آزمایشی در سال 1401 بهصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 3 تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه ایلام طراحی و اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل غلظتهای 0، 4، 8 و 12 میلیمولار بتاآمینوبوتیریک اسید (بابا) و 4 سطح شوری شامل 0، 50، 100 و 150 میلیمولار نمک کلریدسدیم بود. بذر گلهای جعفری از یک مرکز تجاری خریداری شد و بطور مستقیم در گلدان-های پلاستیکی حاوی نسبتهای برابر از کود دامی پوسیده، خاک مزرعه و ماسه بادی با قطر دهانه 18 سانتیمتر کاشت شدند و تا قبل از اعمال تیمارها با آب معمولی آبیاری شدند. تیمارها در مرحله ۴برگی بهصورت محلولپاشی بافاصله یک هفته از همدیگر دو بار تکرار شدند و پس از آن تنش شوری با غلظتهای مذکور کلرید سدیم همراه با آب آبیاری در طول دوره رشدی گیاهان اعمال گردید. پس از 40 روز اعمال تنش شوری و در مرحله گلدهی گیاهان از نظر شاخصهای مختلف مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج نشان داد با افزایش سطح شوری از صفر به 150 میلیمولار خسارت تنش شوری به گیاهان افزایش یافت؛ ولی تیمارهای بابا بهخوبی باعث کاهش خسارت تنش و حفظ کیفیت ظاهری گیاهان تحت شرایط تنش شدند. تیمار بابا 8 میلیمولار بهخوبی باعث افزایش وزن تر و خشک شاخساره و ریشه، محتوای آب نسبی، کلروفیل و کارتنوئید کل، فعالیت آنزیمهای فنیلآلانین آمونیالیاز، کاتالاز، سوپراکسید دیسموتاز، محتوای پرولین، گابا و اسید سالیسیلیک در گیاهان تیمار شده شد. همچنین این تیمار ضمن حفظ محتوای فنول، ظرفیت آنتیاکسیدانی و پروتئین کل باعث کاهش محتوای پراکسید هیدروژن، مالون د آلدهید و نشت یونی در گیاهان شد. احتمالاً تجمع پرولین، گابا و اسید سالیسیلیک در گیاهان تیمار شده با بابا مهمترین مکانیسمهای دفاعی گیاهان در مواجه با تنش شوری باشند؛ بنابراین استفاده از این تیمار بهعنوان یک روش نوین در کاهش خسارت شوری در گل جعفری پاکوتاه بهعنوان یک برنامه کاربردی قابل توصیه است.
