میثم محمدی

ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮکودهای زیستی جلبک دریایی و فسفوزیست ﺑﺮ ﺷﺎﺧﺺﻫﺎی ﻣﻮرﻓﻮﻓﻴﺰﻳﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ، ﺑﻴﻮﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﺑﺎزده اﺳﺎﻧﺲ ﮔﻴﺎه داروﻳﻲ همیشه‌بهار (Calendula officinalis L.) تحت تنش کم‌آبیاری، اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻃﻲ ﺳﺎلﻫﺎی ١٣٩8 و ١٣٩9 ﺑﻪ ﺻﻮرت آزﻣﺎﻳﺶ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻳﻞ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻃﺮح ﺑﻠﻮکﻫﺎی ﻛﺎﻣﻞ ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺑﺎ ﺳﻪ ﺗﻜﺮار (ﻫﺮ ﺗﻜﺮار 5 گلدان) در گلخانه ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ داﻧﺸﻜﺪه ﻛﺸﺎورزی، داﻧﺸﮕﺎه اﻳﻼم اﺟﺮا ﺷﺪ. در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻏﻠﻈﺖ یک درصد کود جلبک دریایی، ﻏﻠﻈﺖ چهار درصد کود زیستی فسفوزیست و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻳﻦ دو ﺗﻴﻤﺎر ﺑﺮ ﮔﻴﺎه همیشه‌بهار تحت تنش کم‌آبیاری در سه سطح شامل ۱۰۰ درصد ظرفیت مزرعه (شاهد یا بدون تنش-w1)، ۷0 درصد ظرفیت مزرعه (تنش متوسط-w2 ) و 4۰ درصد ظرفیت مزرعه (تنش شدید-w3) ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن داد ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ طول، حجم، سطح و وزن تر ریشه، وزن تر و خشک شاخساره، شاخه جانبی، طول، عرض و وزن تر برگ، وزن هزار‌دانه، تعداد روزنه، کلروفیل a و کل شاخساره، محتوای نسبی آب، پایداری غشا، آنزیم‌های کاتالاز و آسکوربات‌پراکسیداز و کمترین میزان مالون‌دی‌آلدئید و نشت‌یونی در تیمار تلفیقی کودهای زیستی جلبک دریایی و فسفوزیست در سطح شاهد (100 درصد ظرفیت مزرعه) ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪ. همچنین ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ارتفاع ﺑﻮﺗﻪ، قطر گل، سطح برگ، قطر ساقه و وزن خشک ریشه ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻴﻤﺎر تلفیقی کودهای زیستی جلبک دریایی و فسفوزیست و جلبک دریایی در سطح شاهد (100 درصد ظرفیت مزرعه) و بالاترین میزان اسانس در تیمار تلفیقی کودهای زیستی جلبک دریایی و فسفوزیست در سطح۷0 درصد ظرفیت مزرعه (تنش متوسط-w2 ) اندازه‌گیری شد. ﻧﺘﺎﻳﺞ نشان داد بیشترین کارتنوئید گلبرگ، فنول کل، فلاونوئید، فلاونول، پرولین و پروتئین در تیمار تلفیقی کودهای زیستی جلبک دریایی و فسفوزیست و جلبک دریایی در سطح 40 درصد ظرفیت مزرعه (تنش شدید-w3) و بالاترین میزان کلروفیل b در تیمار تلفیقی کودهای زیستی جلبک دریایی و فسفوزیست در سطوح 100 درصد ظرفیت مزرعه (شاهد یا بدون تنش-w1) و ۷0 درصد ظرفیت مزرعه (تنش متوسط-w2 ) ﺑدست آمد. بیشترین میزان کارتنوئید شاخساره در تیمارهای تلفیقی کودهای زیستی جلبک دریایی و فسفوزیست و جلبک دریایی در در هرسه سطح تنش ﺑدست آمد. بالاترین میزان آنتوسیانین گلبرگ و شاخساره، فعالیت آنتی اکسیدانی و لیگنین در تیمار تلفیقی کودهای زیستی جلبک دریایی و فسفوزیست در سطوح 70 درصد ظرفیت مزرعه (تنش متوسط-w2 ) و 4۰ درصد ظرفیت مزرعه (تنش شدید-w3) ثبت شد . بالاترین میزان مالون‌دی‌آلدئید و نشت-یونی و کمترین پایداری‌غشا در تیمار شاهد در سطح تنش 4۰ درصد ظرفیت مزرعه (تنش شدید-w3) بدست آمد. بنابراین نتایج نشان داد که استفاده از تیمارهای ذکر شده به طور مؤثری سبب کاهش اختلالات تنش کم-آبیاری در گیاه همیشه‌بهار شدند. در بین سه تیمار به کار برده شده تیمار تلفیقی جلبک دریایی + فسفوزیست ضمن تعدیل اثرات تنش؛ بیشترین کارایی و توانایی در کنترل خسارت تنش خشکی را داشت و قابل توصیه است.