مجید محمودی

سوسک چهار نقطه‌ایی حبوبات Callosobruchus maculatus (F.) (Coleoptera: Bruchidae) از آفات مهم انباری با پراکنش جهانی است. بعضی از گونه‌های گیاهان دارویی دارای اثرات حشره‌کشی هستند و استفاده از آنها به جای سموم شیمیایی توصیه می‌شود. در این تحقیق اثر کشندگی اسانس‌های نعناع فلفلی (Mentha piperita)، مرزه (Satureja hortensis)، رازیانه (Foeniculum vulgare) و رزماری (Rosmarinus officinalis) علیه سوسک چهار نقطه‌ایی حبوبات Callosobruchus maculatus (F.) (Bruchidae) در شرایط آزمایشگاهی (دمای ºC 2 ± 25، رطوبت نسبی 5 ± 65 درصد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی) بررسی شد. اسانس‌ها به وسیله دستگاه کلونجر و به روش تقطیر با آب استخراج شد. در آزمایش‌های زیست‌سنجی از حشرات کامل و ظرف‌هایی به حجم 65 میلی‌لیتر استفاده شد. تیمارها با آغشته کردن کاغذ صافی به غلظت‌های مختلف ترکیبات اعمال شدند. مرگ و میر حشرات تیمار شده 24 ساعت پس از تیمار ثبت شد. از نرم‌افزار SPSS برای محاسبه LC50 و LC90 ترکیبات استفاده شد. بر اساس میزان LC50 بیشترین سمیت تنفسی مربوط به اسانس گیاه رازیانه (91/1 میکرولیتر در لیتر هوا) و کمترین سمیت مربوط به اسانس گیاه نعناع فلفلی (14/40 میکرولیتر در لیتر هوا) به دست آمد. LC50 مرزه و رزماری به ترتیب 98/3، و 21/5 میکرولیتر در لیتر هوا محاسبه شد. مقدار LC90 نعناع فلفلی، مرزه، رازیانه و رزماری به ترتیب 73/314، 01/33، 87/14 و 17/43 میکرولیتر در لیتر هوا محاسبه شد. با توجه به اینکه ترکیب‌های گیاهی اثرات مخرب کمتری بر موجودات غیر هدف و محیط زیست دارند می‌توان از این چهار ترکیب گیاهی در برنامه‌های کنترل سوسک چهار نقطه‌ایی حبوبات در انبارها استفاده کرد.