چکیده حوادث، رویدادها، جریان های سیاسی و نظامی زیادی است که نیاز به پژوهش مستقل دارند. یکی از این حوادث، سال ه .ش. علیه دولت مرکزی است که تاکنون به صورت شفاهی به آن پرداخته شده؛ اما هنوز پژوهشی مدون، مستقل نگرفته است؛ از این رو، این حادثۀ تاریخی به یک بررسی داشت تا آن را از ابعاد گوناگون بررسی کند و به تبیین رویداد ،بپردازد. تحقیق حاضر با روش توصیفی - تحلیلی ها تاریخ شفاهی، سایت های معتبر اینترنتی و مقا لت ها برآمد که 1. شورش مردم ای لم چه لیلی داشته است؟ این شورش چه بوده است؟ نتایج این پژوهش نشان داد دولت مرکزی، تبعیت مردم این منطقه از شورش ای لت استان توسط بازماندگان لمرضاخان والی، افزایش مالیات گیری جمله لیل شورش بوده و ورود نیروهای کمکی نظامی سرد شدن هوا، عدم همراهی برخی از ای لت با شورشیان در .قلعۀ والی را می توان از لیل شکست شورش برشمرد