از وقایع مؤثر در تاریخ تشیع، ولایتعهدی امام رضا (ع) و سفر وی به سرزمین ایران بود. حضور امام (ع) در فاصلهی سالهای 201تا 203ه.ق، در ایران به عنوان ولیعهد مأمون خلیفه عباسی، منشأ تحولات بزرگی در زمینه های، مذهبی، اجتماعی و بخصوص فرهنگی در این دوره در ایران شد. در این مقاله سعی برآن است با روش توصیفی - تحلیلی و با تکیه بر منابع دسته اول کتابخانهی به بررسی و مطالعه زوایای فعالیتهای فرهنگی امام رضا (ع) بپردازد و این مسئله مطرح است که حضور امام رضا (ع) به عنوان ولیعهد چه تأثیری بر تاریخ حکمرانی تشیع در ایران داشته است؟ نتایج تحقیق نشان میدهد مناظرات علمی که مأمون خلیفه عباسی برای سنجش میزان علم و اعتبار شیعیان فراهم کرده بود، تربیت شاگردان توسط امام رضا (ع) که چند تا از آنها ایرانی بودند، مبارزات کلامی امام بر ضد واقفیان و حضور امام در دستگاه خلافت موجب فزونی فعالیت های شیعیان در خراسان و حتی در شمال ایران شد و باعث تأسیس علویان اولین حکومت شیعی در منطقه طبرستان گردید.
