1405/02/20

محمدرضا شیرخانی (Mohammad Reza Shirkhani)

مرتبه علمی: دانشیار
ارکید:
تحصیلات: دکترای تخصصی
ریسرچ گیت:
دانشکده: ادبیات و علوم انسانی
اسکولار:
پست الکترونیکی: mr.shirkhani [at] ilam.ac.ir
اسکاپوس:
تلفن:
HIndex:

مشخصات پژوهش

عنوان
تطبیق کاربرد رنگ در داستان‌های منظوم و منثور فارسی و عربی (مطالعه موردی: اسکندرنامه نظامی و مقامات حریری)
نوع پژوهش
مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها
رنگ، روان‌شناسی، نظامی گنجوی، حریری، اسکندرنامه‌، مقامات
سال 1401
مجله کاوش نامه ادبیات تطبیقی
شناسه DOI
پژوهشگران علی حیدری ، محمدرضا شیرخانی (Mohammad Reza Shirkhani) ، پیمان صالحی (Payman Salehi)

چکیده

از دیرباز تاکنون، شاعران و نویسندگان در آثار خویش، به صورت نمادین یا صریح، عاطفه و احساس خود را با رنگ به تصویر می-کشند؛ به گونه‌ای که با نگاهی روان‌شناسانه به آثار آنان‌ می‌توان پیرامون شخصیت ایشان، به نتایج قابل توجهی دست یافت. در همین راستا، پژوهش مذکور تلاش کرده است با دو رویکرد توصیفی- تحلیلی و آماری، کاربرد رنگ‌ها را در اسکندرنامه نظامی و مقامات حریری مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. نتایج، حکایت از آن دارد که نظامی در اسکندرنامه 380 بار از رنگ‌ بهره برده است، 261 بار به طور مستقیم و 119 بار به شکل غیر مستقیم و با واژه‌هایی مانند تیره، روشن، قیرگون و.... در این اثر، رنگ سیاه و مشتقات آن با 107 بار تکرار، 57 مورد مستقیم و 50 مورد غیر مستقیم، بیشترین بسامد را دارد. کاربرد رنگ، اغلب به صورت تشبیه، استعاره و کنایه برای تعبیر از حالات درونی انسان بوده است که با نظرات روان‌شناسان معاصر پیرامون رنگ‌های مختلف، مطابقت بسیار دارد. حریری نیز در مقامات خود، 37 بار به رنگ‌های گوناگون اشاره کرده است که رنگ زرد با 14 بار تکرار، بالاترین بسامد را دارد. برخلاف اسکندرنامه، کاربرد رنگ در مقامات، بیشتر جنبه‌ی نمادین و کنایی دارد که اغلب از طبیعت رنگ‌ها سرچشمه گرفته است؛ مانند دلالت سپیدی بر امید و سیاهی بر نومیدی و سیه‌بختی یا رنگ زرد ممکن است در جایی نماد اندوه و بیماری و مرگ باشد و در جایی دیگر نمادی از شادی و سعادت. علاوه بر اینها پژوهش مذکور با ارائه نمودار، بسامد رنگ‌ها را در این دو اثر، به نمایش گذاشته است.