با توجه به توسعه تولید محصولات با منشاء مواد طبیعی و نیاز شدید بازار به تأمین مواد اولیه این گیاهان از طبیعت شاهد تخریب رویشگاه های طبیعی و انقراض گونه های با ارزش گیاهان دارویی هستیم. لذا کشت گیاهان دارویی و ورود آن ها به سیستم های تولید زراعی که امکان تولید این گیاهان در حجم انبوه و مطابق با استاندارد مورد نیاز صنایع را فراهم می سازد از اهمیت بسیار بالایی برخوردار شده است. بمنظور بررسی امکان کاشت گیاه دارویی در خطر انقراض زوفایی (Thymbra spicata L.) در شرایط زراعی و بررسی خصوصیات رویشی آن، این تحقیق به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 95-1394 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام اجرا گردید. تیمار اول آزمایش شامل تراکم کاشت در سه سطح (فواصل بوته روی ردیف 20، 30 و 45 سانتی متر) و تیمار دوم آزمایش شامل دو اکوتیپ های ملکشاهی و سومار بودند. نتایج حاصل شده نشان داد که تأثیر تراکم بوته و اکوتیپ بر خصوصیات رویشی گیاه از جمله ارتفاع، تعداد شاخه فرعی، تعداد و طول گل آذین، سطح برگ همچنین عملکرد ماده خشک بوته و برگ گیاه، درصد و عملکرد اسانس معنی دار بود. بین تیمارهای تراکم بوته مشاهده شد که با افزایش فواصل روی ردیف تعداد شاخه های فرعی و قطر تاج پوشش، سطح برگ، عملکرد بوته در هکتار افزایش یافت که این امر منجر به تولید عملکرد اسانس بالاتری در هکتار گردید. بیشترین عملکرد ماده خشک بوته و برگ از تیمار تراکم 20 سانتی متر و بالاترین درصد و عملکرد اسانس از تیمار تراکم 30 سانتی متر حاصل گردید. بین اکوتیپ های ملکشاهی و سومار نیز بالاترین سطح عملکرد ماده خشک بوته و برگ، همچنین بالاترین درصد و عملکرد اسانس از اکوتیپ ملکشاهی حاصل شد.
