نصرت اله عباسی

تنش خشکی یکی از فاکتورهای مهم محیطی در مناطق خشک و نیمه‌خشک دنیا است که سبب ایجاد یکسری تغییرات فیزیولوژیکی و متابولیکی در گیاهان می‌شود. تنش خشکی موجب تشکیل گونه‌های اکسیژن فعال در کلروپلاست‌های گیاهی و همچنین سبب پراکسیداسیون لیپیدهای غشایی و تخریب غشای سلولی می‌شود. در این راستا، آزمایشی با هدف بررسی نقش تنظیم‌کننده‌های رشد، -پوتریسین و براسینواستروئید،- بر کنترل تنش اکسیداتیو و تغییرات فیزیولوژیکی در تحمل به کمبود آب در گیاه ریحان به‌صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام در سال زراعی 97-1396 اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل تنش خشکی در سه سطح (40، 80 و 120 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A) به عنوان عامل اصلی و محلول‌پاشی پوتریسین در سه سطح (:Put00، Put1: 5/0 و Put2:2 میلی‌مولار) و محلول‌پاشی ‌براسینواستروئید در سه سطح (Br0:0، Br1: 5/0 و Br2: 2 میکرو‌مولار) به‌صورت فاکتوریل در کرت‌های فرعی اجرا گردید. بنابر نتایج بدست آمده در این پژوهش، میزان کلروفیل a و b، فلاونوئیدکل و غلظت CO2 زیر روزنه‌ای به‌ترتیب در تیمار کاربرد توام محلول پاشی 2میلی‌مولار پوتریسین و 2 میکرومولار براسینواستروئید نسبت به تیمار شاهد (عدم محلول پاشی پوتریسین و براسینواستروئید) در شرایط عدم تنش خشکی 06/74، 07/64، 68/45 و 5/19درصد، در تنش متوسط 4/61، 9/33، 6/3 و 3/10 درصد و در تنش خشکی شدید 1/62، 6/68، 1/33 و 7/15 درصد افزایش نشان دادند. سرعت فتوسنتز تحت تنش خشکی کاهش یافت اما تیمار غلظت 5/0 میلی‌مولار پوتریسین و 2 میکرومولار براسینواستروئید نسبت به تیمار شاهد (عدم محلول پاشی پوتریسین و براسینواستروئید) در تنش خشکی متوسط و شدید سبب افزایش 59/76 و 33/83 درصدی سرعت فتوسنتز شد. تیمار کاربرد محلول پاشی غلظت 2 میلی‌مولار پوتریسین و 5/0 میکرومولار براسینواستروئید سبب کاهش میزان نشت یونی تحت همه سطوح تنش خشکی گردید.