نصرت اله عباسی

هدف آزمایش بررسی و ارزیابی تأثیر پوتریسین و 24- اپی‌براسینولید در تغییر فعالیت آنزیم‌های ضد اکسنده جهت تحمل به تنش خشکی در گیاه ریحان بود. طرح به‌صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال‌های زراعی 97- 1396 و 98-1397 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل تیمار آبی در سه سطح (40، 80 و 120 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A) در کرت‌های اصلی، محلول‌پاشی پوتریسین در سه سطح (صفر (شاهد)، 5/0 و 2 میلی‌مولار) و 24-‌اپی‌براسینولید در سه سطح (صفر (شاهد)، 5/0 و 2 میکرو‌مولار) به‌صورت فاکتوریل در کرت‌های فرعی اجرا گردید. نتایج نشان داد که بیشترین میزان پرولین در تیمارآبی 120 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر در سال اول آزمایش حاصل شد و کاربرد پوتریسین(دو میلی‌مولار) و 24-اپی‌براسینولید (5/0 میکرومولار) نیز سبب افزایش بیشتر میزان پرولین گیاه ریحان گردید. در تیمار120 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر و کاربرد دو میلی‌مولار پوتریسین بیشترین میزان آنزیم کاتالاز مشاهده شد. برهمکنش اثرات تنش خشکی، پوتریسین و 24-اپی براسینولید نیز نشان داد که بیشترین میزان آنزیم آسکوربات پراکسیداز و سوپراکسید‌ دیسموتاز در تیمار 120 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر و بالاترین غلظت پوتریسین (دو میلی‌مولار) و 24- اپی‌براسینولید (دو میکرومولار) مشاهده گردید. در شرایط آبیاری مطلوب (40 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر)، کاربرد توأم غلظت‌های کمتر پوتریسین (5/0 میلی‌مولار) و اپی براسینولید (5/0 میکرومولار) و در شرایط تنش خشکی (80 و 120 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر)، غلظت بیشتر این دو ماده ( دو میلی‌مولار پوتریسین و دو میکرومولار اپی‌براسینولید) باعث افزایش آنزیم گایاکول پراکسیداز گردید. برهمکنش چندگانه سال، تنش خشکی، پوترسین و 24- اپی‌براسینولید تأثیر معنی‌داری بر فلاونوِئید کل و درصد اسانس ریحان گذاشت بنحوی که در هر دو سال آزمایش، کاربرد غلظت 2 میلی‌مولار پوترسین و 2 میکرومولار 24-اپی‌براسینولید در همه سطوح آبی به‌ویژه 120 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر، سبب افزایش بیشتر این دو صفت گردید و در سال اول آزمایش این افزایش بیشتر از سال دوم بود. کاربرد توام دو میلی‌مولار پوترسین و دو میکرومولار اپی‌براسینولید به‌دلیل افزایش سنتز پرولین و آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی بهترین تیمار در جهت کاهش اثرات تنش خشکی در گیاه ریحان بود، که نشان‌دهنده وجود رابطه هم‌افزایی بین این دو ماده در بهبود رشد گیاه ریحان و افزایش درصد اسانس این گیاه است.