نصرت اله عباسی

به‌منظور بررسی پاسخ صفات فیزیولوژیکی ماش به محلول پاشی پاکلوبوترازول تحت تاثیر تنش خشکی، آزمایشی به‌صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1404-1403 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام اجرا شد. تیمارها شامل سه سطح تنش خشکی (40، 80 و 120 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر)، سه سطح محلول‌پاشی پاکلوبوترازول (0، 30 و 80 میلی‌گرم در لیتر) و دو رقم ماش (پرتو و گوهر) بودند. نتایج این پژوهش نشان داد که در هر دو رقم محلول پاشی پاکلوبوترازول در همه‌ی سطوح تنش خشکی سبب بهبود صفات فیزیولوژیکی و تعدیل تنش خشکی در گیاه ماش شد اما رقم پرتو در شرایط تنش شدید خشکی مقاومت بیشتری از خود نشان داد، در حالی‌که رقم گوهر در شرایط تنش خفیف تا متوسط از نظر اکثر صفات فیزیولوژیکی و عملکرد دانه برتری داشت. طبق نتایج به دست آمده محلول‌پاشی غلظت 80 میلی‌گرم در لیتر پاکلوبوترازول نسبت به عدم محلول‌پاشی پاکلوبوترازول (شاهد) در رقم گوهر 9/9 درصد و در رقم پرتو 23/10 درصد محتوای نسبی آب برگ را افزایش داد. در تیمار 120 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر نسبت به تیمارهای 80 و 40 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر در رقم پرتو 6 و 2/10 درصد و در رقم گوهر 5 و 2/28 درصد میزان کلروفیل b کاهش یافت. کاربرد محلول پاشی غلظت 80 میلی‌گرم در لیتر پاکلوبوترازول نسبت به عدم محلول‌پاشی پاکلوبوترازول (شاهد) در شرایط 120 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر میزان کلروفیل a، پرولین ، قندهای محلول ، کاتالاز و آسکوربات پراکسیدار در رقم پرتو به ترتیب 86/23، 3/25، 29/14، 11/5 و 3/30 درصد و در رقم گوهر75/30، 61/19، 7/30، 20، 3/30 و 2/16 درصد افزایش یافت و در شرایط 40 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر نیز در رقم پرتو به ترتیب 1/4، 6/59، 47/11، 11، 8/38، 9/14 درصد و در رقم گوهر8/11، 9/54، 45/15، 5،ر64/47 و 1/4 درصد افزایش یافت. بر این اساس، در سطح 40 و 80 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر، استفاده از رقم گوهر همراه با محلول‌پاشی پاکلوبوترازول غلظت 80 میلی‌گرم در لیتر و در سطح 120 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر، استفاده از رقم پرتو همراه با محلول‌پاشی پاکلوبوترازول با غلظت 80 میلی‌گرم در لیتر، به‌عنوان برترین تیمارهای این پژوهش، می‌تواند به‌عنوان یک گزینه مدیریتی مناسب برای افزایش تحمل گیاه ماش به محدودیت آب مورد توجه قرار گیرد.