نصرت اله عباسی

به‌منظور بررسی اثر مالچ و نانوکودها بر ویژگی‌های زراعی، فیزیولوژیک و عملکرد دانه لوبیا چشم‌بلبلی، آزمایشی در سال زراعی 1404-1403 در مزرعه‌ای واقع در شهرستان ایوان، استان ایلام اجرا شد. این آزمایش به‌صورت طرح اسپلیت‌فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل دو سطح مالچ (کاربرد کاه و کلش گندم و عدم کاربرد مالچ) در کرت‌های اصلی و ترکیب فاکتوریل سه سطح محلول‌پاشی نانوکود (نانوکلات پتاسیم 5/2 گرم در لیتر، نانوکلات روی 5/2 گرم در لیتر و شاهد) و دو رقم لوبیا چشم‌بلبلی (محلی و کامران) در کرت‌های فرعی بودند. نتایج نشان داد که کاربرد هم‌زمان مالچ کاه و کلش گندم و نانوکودها، به‌ویژه نانوکلات پتاسیم، موجب بهبود صفات مهم زراعی، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاه شد. این ترکیب تیماری با افزایش حفظ رطوبت خاک، بهبود محتوای نسبی آب برگ، افزایش رنگیزه‌های فتوسنتزی، بهبود فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی و تقویت شاخص‌های تبادلات گازی، شرایط مناسب‌تری برای رشد و عملکرد لوبیا چشم‌بلبلی فراهم کرد. همچنین، کاربرد هم‌زمان مالچ و نانوکلات‌ها موجب افزایش صفات عملکردی شامل تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت شد. در بین ارقام مورد بررسی، رقم محلی در مقایسه با رقم کامران پاسخ مطلوب‌تری به تیمارهای آزمایشی نشان داد؛ به‌طوری‌که در شرایط کاربرد هم‌زمان مالچ کاه و کلش گندم و نانوکلات پتاسیم، مقادیر بالاتری از صفات عملکردی و برخی شاخص‌های فیزیولوژیک در این رقم مشاهده شد. این برتری می‌تواند نشان‌دهنده سازگاری بیشتر رقم محلی با شرایط محیطی منطقه آزمایش و توانایی بهتر آن در بهره‌گیری از شرایط بهبود یافته ناشی از مدیریت مالچ و تغذیه نانویی باشد. به‌طور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که کاربرد تلفیقی مالچ کاه و کلش گندم همراه با نانوکلات پتاسیم، به‌ویژه در رقم محلی، با حفظ رطوبت خاک، افزایش محتوای نسبی آب برگ، بهبود فعالیت فتوسنتزی و افزایش عملکرد دانه، می‌تواند به‌عنوان یک راهکار مدیریتی مناسب برای افزایش تولید لوبیا چشم‌بلبلی در شرایط آب‌وهوایی مشابه منطقه آزمایش مورد استفاده قرار گیرد