نورالدین رستمی

بررسی عوامل مؤثر بر فرسایش خاک و چگونگی تشکیل رواناب و ارزیابی روش‌های کنترل آن‌ها یکی از راهکارهای ضروری برای مدیریت صحیح حوزه‌های آبخیز به خصوص مناطق کوهستانی زاگرس در غرب کشور است. مطالعه این پدیده‌ها در طبیعت با مشکلاتی همراه است و محدود به زمان‌های بارش می‌باشد. ازاین‌رو فراهم نمودن شرایطی که در هر زمان بتوان این وقایع را با تیمارهای مختلف مطالعه نمود ضرورت می‌باید، یکی از بهترین راه‌کارها، احداث ایستگاه‌های فرسایش و رسوب و شبیه‌سازی وقایع بارشی است. در مطالعه حاضر نحوه طراحی و اجرای یک ایستگاه در دانشگاه ایلام با تعداد 20 کرت دو مترمربعی (1*2) با شیب‌های متفاوت به‌منظور انجام تحقیقات بارش- رواناب و عوامل مؤثر بر آن و همچنین ایجاد یک فضای آموزشی در کنار این ایستگاه بررسی شده است. کارایی دستگاه شبیه‌ساز بارش مورداستفاده ابتدا در چند تحقیق با شبیه‌سازی وقایع بارش- رواناب در شدت و مدت‌های مختلف بررسی و تأیید شد ولی طی این تحقیقات مشخص شد که استفاده گسترده از این قبیل دستگاه‌ها با مشکلاتی همراه است که با احداث این ایستگاه، نواقص موردنظر به نحو مطلوبی مرتفع شده است. با توجه به تأثیرگذاری شیب بر میزان فرسایش و رسوب، دو کلاس شیب در ایستگاه ایجاد شد. مقایسه آماری با استفاده از آزمون t-student test بین دو کلاس شیب ایجادشده نشان داد که اختلاف معنی‌داری (t-value=-14.89 and P-value < 0.001) بین آن‌ها وجود دارد به‌طوری‌که میانگین شیب در گروه اول برابر با 31/8±0/9 و در گروه دوم برابر با 38/0± 05/17 درصد بود.