فرسایش بهعنوان یک عامل ناپایدار کننده محیط، فرآیندی است که طی آن ذرات خاک توسط عوامل فرساینده همچون آب، باد و یا یخچال از بستر اصلی خود جدا شده و به مکان دیگری حمل میشود. فرسایش خاک، خطرات و عواقبی مثل انتشار خاکدانهها و کلوخهها، کاهش نفوذپذیری خاک، پر شدن مخازن سدها، کاهش کیفیت آبها، افزایش بیماریهای تنفسی و... به دنبال دارد؛ بنابراین تهدید بزرگی علیه محیطزیست و انسانها محسوب میشود. بر همین اساس در این مطالعه بهمنظور بررسی وضعیت فرسایش خاک، پس از تهیه نقشههای موردنیاز مثل زمینشناسی، خاکشناسی، پوشش گیاهی و غیره در محیط ArcGIS با استفاده از مدل MPSIAC، فرسایش و رسوب منطقه برآورد و سپس نقشه فرسایش منطقه موردمطالعه، تهیه شد. نتایج نشان داد حوزه آبخیز گلان از نظر کلاس فرسایش و رسوبدهی که بر اساس مجموع نمرات 9 فاکتور در مدل MPSIAC مشخص گردید، با تولید رسوب ویژه 26/541 مترمکعب در کیلومترمربع در سال در کلاس زیاد واقع شده است. از آنجا که عوامل متعددی بر فرسایش تأثیرگذار است در این مطالعه عوامل زمینشناسی، خاک، آبوهوا، رواناب، توپوگرافی، پوشش زمین، استفاده از زمین، فرسایش سطحی خاک و فرسایش آبراههای بررسی شد که نتایج نشان داد بیشترین امتیاز مربوط به عامل آبوهوا با امتیاز 8/17 و کمترین امتیاز مربوط به عامل فرسایش سطحی خاک با امتیاز 81/1 است. همچنین با توجه به بازدیدهای صحرایی در حوزه آبخیز موردمطالعه، 12 تیپ فرسایشی شناسایی و تفکیک شد. بر اساس نتایج بهدستآمده، یکی از راهکارهای کنترل فرسایش خاک منطقه، رعایت کاربری اراضی بر اساس قابلیت اراضی و اجرای برنامههای حفاظت خاک در سطح منطقه و خصوصاً اراضی کشاورزی است.
