خاک ستون اصلی منابع زیستی و حیات روی کرهی زمین میباشد. فرسایش خاک یکی از رایجترین مشکلات منابع طبیعی، محیط زیستی و کشاورزی در جهان میباشد که در طی سالهای گذشته با افزایش جمعیت و تغییرات در مقدار و شدت فعالیتهای انسانی این معضل افزایش پیدا کرده است. فرسایش پاشمانی نخستین مرحله فرسایش آبی است که درنتیجه جدایش ذرات خاک سطحی توسط قطرههای باران انجام میگیرد؛ به همین دلیل کنترل آن نقش بهسزایی در کاهش فرسایش کل خواهد داشت. این تحقیق با هدف مطالعه بررسی تأثیر خاکپوشهای مختلف بر میزان فرسایش پاشمانی انجام شده است. وجه تمایز این پژوهش با تحقیقات قبلی، طراحی ظرف پاشمان مطابق با طرح مورگان و استفاده از خاکپوشهای طبیعی و شیمیایی است. بهمنظور انجام این پژوهش ظرفهایی به صورت استوانه دورن هم (ظرف کوچک با قطر دهانه 10 سانتیمتر و ارتفاع 7 سانتیمتر و ظرف بزرگ با قطر دهانه 25 سانتیمتر و ارتفاع 10 سانتیمتر) و با استفاده از دستگاه شبیهساز باران، بارانی با شدت60 میلیمتر بر ساعت به مدت 10 دقیقه در قالب نمونههای بدون خاکپوش و نمونههای خاکپوشدار با مقدارهای مشخص شبیهسازی شد. پس از شبیهسازی، رسوب داخل ظرف تخلیه و اثر نمونه با تیمار خاکپوش بررسی گردید. نتایج نشان داد در حالت خاک لخت بدون تیمار خاکپوش، بیشترین میزان فرسایش پاشمانی به ترتیب در خاکهای اراضی زراعت دیم، مرتع و زراعت آبی و کمترین میزان در باغ و جنگل مشاهده شده است. استفاده از خاکپوش بهصورت معنیداری مقدار فرسایش پاشمانی را کاهش داده و اثرات نوع خاکپوش بر میزان فرسایش پاشمانی خاک بستگی به نوع کاربری اراضی دارد. تیمار کاه و کلش گیاهی در همه کاربریهای اراضی دارای بیشترین تأثیر در کاهش فرسایش بود. خاکپوشهای گیاهی برگ بلوط نسبت به خاکپوشهای شیمیایی کارکرد مؤثرتری در کاهش فرسایش پاشمانی داشته است. بین اثر صمغ گیاهی و خاکپوشهای شیمیایی اختلاف معنیداری وجود نداشت. بین خاکپوش شیمیایی پلیاتیلن واکس و پلیآکریلآمید، اختلاف معنیدار مشاهده نشد اما خاکپوش پلیآکریلآمید تأثیر بهتری بر کاهش فرسایش در کاربریهای اراضی زراعت آبی و پلیاتیلن واکس در کاربری زراعت دیم و اراضی جنگلی داشته است؛ بنابراین بهصورت کلی خاکپوشها بر روند فرسایش پاشمانی تأثیر کاهشی داشته است.
