نعمت‌اله شیری

مقدمه و هدف: کارآفرینی رهیافتی حیاتی برای تسریع نوآوری، توسعه رشد اقتصادی، کاهش نرخ بیکاری، حفظ ثبات اجتماعی و در واقع، ارزش‌آفرینی است؛ به‌گونه‌ای که فعالیت کارآفرینی یا رفتار کارآفرینانه توجه زیادی در نظام‌های آموزشی و سیاسی را به خود جلب کرده است. در طی دهه‌ گذشته بسیاری از کشورهای در حال توسعه از جمله کشور ایران به کارآفرینی به‌عنوان یک راه حل اساسی بالقوه برای مشکلات گوناگون پیش روی کشور از جمله؛ نبود کارآیی در اقتصاد، افزایش نرخ بیکاری، تعداد بیش از حد دانش آموختگان و ناتوانی بخش خصوصی و دولتی در ایجاد شغل برای آن ها، توجه جدی داشته اند. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف اصلی بررسی تأثیر عوامل محیطی بر قصد کارآفرینانه دانشجویان کشاورزی دانشگاه ایلام انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش به لحاظ پارادایم، کمی، با توجه به هدف کاربردی و در گردآوری و تحلیل داده‌ها توصیفی- همبستگی بود که با استفاده از تکنیک مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام شده است. جامعه آماری این تحقیق شامل تمام دانشجویان سال چهارم کارشناسی رشته‌های کشاورزی دانشگاه ایلام بودند (N=160) که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 100 نفر از آن ها به روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی با انتساب متناسب (براساس رشتۀ تحصیلی) برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار اصلی پژوهش پرسشنامه ­ای ­ بوده که روایی آن توسط گروهی از مختصصان و روایی همگرا و پایایی آن با محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تأیید شد. تجزیه و تحلیل داده­ ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم­ افزارهای SPSSWin21 و LISREL8.80 انجام شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که وضعیت قصد کارآفرینانه در بین دانشجویان کشاورزی دانشگاه ایلام در حد متوسط به بالا بوده است. به‌طوری‌که متغیرهای مطلوبیت درک شده کارآفرینی، حمایت اجتماعی، هنجارهای اجتماعی و الگوی نقش کارآفرینی رابطۀ مثبت و معناداری با قصد کارآفرینانه دانشجویان کشاورزی داشتند. علاوه بر این، نتایج مدل­سازی معادلات ساختاری نشان داد که متغیر مطلوبیت درک شده بیش ترین تأثیر (β=0.82) را به‌صورت مستقیم و متغیر هنجارهای اجتماعی کم ترین تأثیر (β=0.06) را به‌صورت غیر مستقیم بر قصد کارآفرینانه دانشجویان داشتند. نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های پژوهش می‌توان گفت که عوامل محیطی نظیر حمایت اجتماعی، هنجارهای اجتماعی و الگوهای کارآفرینی به­ واسطه متغیر مطلوبیت درک شده کارآفرینی نقش مهمی در توسعه قصد کارآفرینانه دانشجویان کشاورزی دارند. بنابراین، می‌توان با توجه به این عوامل در جهت توسعه قصد و رفتار کارآفرینانه دانشجویان در نظام آموزش عالی کشاورزی کشور اقدام کرد.