بر اساس نظریه هلیدی، یکی از ویژگیهای متن، داشتن انسجام است، بنابراین با اهمیت دادن به ساختار آغازگری- پایانی و نشانداری و بینشانی هر بند، شیوه و عملکرد نویسنده در القای پیام مورد نظر خویش را معین میکند. بر اساس نظریه مذکور، با بررسی ارتباط دستوری، واژگانی و پیوندی یک متن، تحلیل جامعی از چگونگی انسجام و به هم پیوستگی بندهای مختلف آن به دست میآید. این پژوهش، خطبه جهاد امام علی(ع) را بر اساس فراکارکرد متنی (رویکرد نقشگرای هلیدی) و به شیوه توصیفی- تحلیلی مورد بررسی قرار داده است. نتایج به دست آمده، نشان از آن دارد که اغلب بندهای خطبه مذکور، آغازگر مرکّب دارد و مخصوصاً بیان آن با چنین آغازی، نقطه مناسبی برای القای پیام بوده است و بر انسجام متن صحّه میگذارد. همچنین سایر گونههای انسجامی چون ارجاع درون متنی، جانشینی، حذف، انسجام واژگانی به ویژه عبارات مترادف و نیز انسجام پیوندی از عناصر برجسته این متن است. بررسی این خطبه از نهج البلاغه بر اساس نظریه هلیدی، ارزش و اهمیت آن را هم در زمینه مذهبی و هم زمینه ادبی، بیشتر مشخّص میکند.
