رستم علی‌‎زاده

زمینه و هدف: هدف از این پژوهش بررسی تأثیر نوع و ترتیب تمرین ورزشی بر عملکرد سلول‌های بتا در زنان دارای اضافه‌وزن بود. روش کار: تعداد 45 زن دارای اضافه‌وزن غیر ورزشکار سالم به‌طور تصادفی در 5 گروه دسته‌بندی شدند؛ گروه‌های تجربی تمرینات را به مدت هشت هفته انجام دادند و گروه کنترل که بدون انجام هرگونه تمرین تحت کنترل محقق بودند. برنامه گروه استقامتی شامل 45 دقیقه رکاب زدن با 60 تا 85 درصد حداکثر ضربان قلب بود، 2) برنامه گروه مقاومتی شامل 8 حرکت بود که 30 تا 40 دقیقه فعالیت مقاومتی با 60 تا 85 درصد حداکثر ضربان قلب انجام شد، 3) گروه استقامتی–مقاومتی ابتدا تمرین هوازی (20 دقیقه رکاب زدن با 60 تا 85 درصد حداکثر ضربان قلب) و سپس تمرین مقاومتی (20 تا 25 دقیقه فعالیت مقاومتی با 60 تا 85 درصد حداکثر ضربان قلب) بود، 4) گروه مقاومتی- استقامتی ابتدا تمرین مقاومتی (20 تا 25 دقیقه فعالیت مقاومتی با 60 تا 85 درصد حداکثر ضربان قلب) و سپس تمرین هوازی (20 دقیقه رکاب زدن با 60 تا 85 درصد حداکثر ضربان قلب) بود. سطح گلوکز سرم با استفاده از روش رنگ سنجی آنزیمی، سطح انسولین سرم با استفاده از روش الیزای ساندویچی شاخص مقاومت انسولین و شاخص سلول بتا با استفاده از فرمول های زیر مربوطه محاسبه گردید داده‌ها به روش آزمون تحلیل کوواریانس، آنالیز واریانس یک‌طرفه و آزمون تعقیبی بونفرونی در سطح معنی‌داری P<0.05 تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته ها: نتایج آماری نشان داد که برای فاکتور گلوکز (001/=p، 82/5=f4,40)، انسولین (0001/=p، 89/7=f4,40) و مقاومت به انسولین (0001/=p، 92/11=f4,40) بین پنج گروه تفاوت معنی‌دار وجود دارد اما برای عملکرد سلول های بتا (44/=p، 95/0=f4,40)، بین پنج گروه تفاوت وجود ندارد. نتیجه گیری: نتایج تحقیق حاضر نشان داد تمرینات استقامتی، مقاومتی، استقامتی – مقاومتی و مقاومتی- استقامتی موجب بهبود گلوکز، انسولین، مقاومت به انسولین و عملکرد سلول های بتا در زنان دارای اضافه‌وزن شد. از طرفی، با توجه به اثرات مفید مشاهده‌شده به نظر می‌رسد تفاوتی بین نوع و ترتیب تمرینات انجام‌شده بر فاکتورهای موردنظر وجود ندارد، هرچند تمرین ترکیبی مؤثرتر بود. لذا این نوع تمرینات می‌تواند به‌عنوان یک گزینه برای افراد در جهت سلامتی و پیشگیری و کاهش عوارض مرتبط با اضافه‌وزن و چاقی مورداستفاده قرار گیرد.