محیط مصنوع، در عین حالی که بیانگر جهانبینی و فرهنگی است که بانی شکل گرفتن آن شده اند، اصول و ارزش های آن ها را نیز به انسان القا نموده و به نوعی در تحولات فرهنگی و رفتارهای آحاد جامعه ی استفاده کننده، ایفای نقش می نماید. با توجه به اهمیت موضوع، و همچنین گسستگی که در فرهنگ و ارتباط آن با معماری در عصر حاضر بوجود آمده است، ما را بر آن داشت که به ارتباط محیط مصنوع و نقش آن در اشاعه فرهنگ جامعه، که می توان آن را نقش آموزش دهنده گی معماری ایرانی نامید پرداخت و از آن در معماری معاصر کشورمان بهره برد. روش تحقیق استفاده شده در پژوهش توصیفی _تحلیلی است. که با ارائه مدل مفهومی سعی در نشان دادن نقش معماری ایرانی در بروز ارزش های فرهنگی در بین مردم بوده است. نتیجه حاصل شده نشان می دهد که معماری ایران با متغیر های چون: اصل مفید بودن و پرهیز از بیهودگی، هدف مندی، نمادپردازی و خوانایی، اولویت بندی و سلسله مراتب و کمال گرایی، که از روش استدلال منطقی به دست آمده است، توانسته برخی اصول و ارزشهای فرهنگی جامعه همچون توحید، داشتن هدف و سعادت، همبستگی اجتماعی، هویت فردی، احترام و ارزشمندی، پرهیز از اسراف و بیهودگی و تذکر معانی ارزشمند را به افراد استفاده کننده از فضا تجویز کند.
