اهداف: هدف این پژوهش، بررسی ظرفیت‌های معماری سنتی جزیره قشم به‌منظور استخراج راهکارهایی برای طراحی انرژی‌کارا و سازگار با اقلیم گرم و مرطوب است. در این راستا، پژوهش بر حفظ منابع انرژی برای نسل‌های آینده، ارتقای فرهنگ مصرف بهینه، کاهش یارانه‌های مستقیم سوخت، کاهش آلاینده‌های زیست‌محیطی، و استفاده از مصالح بومی و عناصر اقلیمی تمرکز دارد. روش‌ها: روش تحقیق به‌کار رفته در این مطالعه از نوع کاربردی بوده و داده‌ها از طریق سفر میدانی به جزیره قشم گردآوری شده است. ابزار گردآوری داده‌ها شامل مشاهده مستقیم معماری بومی، بررسی منابع مکتوب محلی، مصاحبه با ساکنان، دانشجویان معماری، و اساتید دانشگاهی در منطقه بوده است. با توجه به شرایط اقلیمی خاص جزیره، دو نمونه موردی شامل خانه‌های سنتی «مغ» در قشم و بافت سنتی بندر لافت انتخاب شدند و با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی و تطبیقی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها: پژوهش حاکی از آن است که طراحی معماری سنتی منطقه با بهره‌گیری هوشمندانه از عناصر اقلیمی نظیر بادگیر، حیاط مرکزی، بازشوهای کنترل‌شده و مصالح بومی، توانسته در تأمین آسایش حرارتی و کاهش نیاز به انرژی‌های فسیلی نقش مؤثری ایفا کند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌گیری از اصول معماری سنتی قشم می‌تواند به‌عنوان الگویی بومی، مؤثر و پایدار برای طراحی انرژی‌کارا در معماری معاصر اقلیم‌های گرم و مرطوب ایران مورد استفاده قرار گیرد.
