رضا امیدی پور

به دلیل نقش مهم گیاهان در تعادل اکوسیستم و همچنین منافع مختلفی که انسان به طور مستقیم یا غیرمستقیم از پوشش گیاهی کسب می‌کند، درک روابط بین پوشش گیاهی و عوامل محیطی اجتناب‌ناپذیر است. در این راستا این پژوهش با هدف بررسی تاثیر عوامل توپوگرافی (ارتفاع، شیب و جهت شیب) بر پوشش گیاهی در شهرستان ایوان، با استفاده از سنجش از دور و تحلیل‌های آماری انجام شد. در این مطالعه، ابتدا نقشه پوشش گیاهی با استفاده از شاخص‌های MSAVIو NDVI بر اساس تصاویر ماهواره‌ لندست 8 (OLI) محاسبه گردید. سپس نقشه‌های ارتفاع، شیب و جهت شیب از مدل رقومی ارتفاع (DEM) بر پایه ماهواره Aster منطقه استخراج شدند. جهت شیب به چهار پنج جهت هموار، شمال، شرق، جنوب و غرب طبقه‌بندی شد. تجزیه و تحلیل آماری شامل آزمون آنالیز واریانس یکطرفه (One-Way ANOVA) برای مقایسه میانگین شاخص‌های پوشش گیاهی (NDVI و MSAVI) در جهت‌های مختلف شیب و آزمون همبستگی پیرسون (Pearson correlation) برای بررسی ارتباط بین پوشش گیاهی و عوامل توپوگرافی (ارتفاع و شیب) انجام گردید. نتایج آزمون ANOVA نشان‌دهنده اختلاف معنی‌دار (P-value < 0.001, F-value=295.4) در مقدار شاخص NDVI بین جهت‌های مختلف جغرافیایی بود. بیشترین مقدار پوشش گیاهی در جهت‌های هموار و شمالی و کمترین مقدار در جهت جنوبی مشاهده شد. همچنین، همبستگی مثبت و معنی‌داری بین شاخص‌های پوشش گیاهی و ارتفاع از سطح دریا و ارتباط منفی و معنی‌داری بین این شاخص‌ها و شیب مشاهده گردید. این یافته‌ها بر اهمیت عوامل توپوگرافی در تعیین الگوهای زمانی و مکانی پوشش گیاهی، به ویژه در مناطق کوهستانی، تاکید دارند و می‌توانند در برنامه‌ریزی منابع طبیعی مورد استفاده قرار گیرند.