چکیده: در حال حاضر مرض نسیان، رتبهی چهارم علت مرگ و میر در دنیا را داراست و در عین حال علت آن ناشناخته است. پزشکان صرفاً توانستهاند تا حدودی از پیشرفت آن جلوگیری کنند. نسیان در اغلب موارد معادل آلزایمر بکار میرود و منظور از آن مرضی جسمانی، مبتنی بر تخریب سلولهای مغزی با پیشفرض انکار نفس انسانی است؛ اما ملاصدرا ضمن پذیرش نفس به عنوان بعد دوم هویت انسانی، به تبیین نسیان ذهنی پرداخته است و برخلاف تفسیر جسمانی عصبشناسان، نسیان و سایر امراض ذهن را دارای ریشهی نفسانی میداند. ماهیت ناشناختهی امراضی مانند آلزایمر و تبیین ملاصدرا از برخی مسائل مرتبط با امراض؛ مانند مسأله نسیان ذهنی، ضرورت تفکر و پژوهش در این باب را دو چندان کرده است. این جستار با روش تحلیلی – کتابخانهای، نشان میدهد که به زعم ملاصدرا فراموشی امری عادی است؛ اما مرض فراموشی ناشی از نقص و عدم کمال نفس است. بعلاوه آلزایمر همان فراموشی مکرر است؛ یعنی مرضی نفسانی با علائم جسمانی است. این تبیین غیرجسمانی مبتنی بر ابعاد دوگانهی هویت انسانی، میتواند گشایشگر افق جدیدی بر روی امراض ذهنی باشد که اکنون تبیینی جسمانی پیدا کردهاند.
