تولید بیوگاز از پسماندهای کشاورزی و گاوی به عنوان یک منبع انرژی تجدیدپذیر و پاک مورد توجه قرار گرفته است. فرآیند بیوگاز به مدیریت پسماندها، کاهش آلودگی و تولید انرژی کمک میکند. تولید بیوگاز از پسماندها علاوه بر مزایای زیستمحیطی، شامل کاهش انتشار گازهای گلخانهای و تولید کود مایع و جامد غنی شده، میتواند جایگزین بخشی از انرژی فسیلی مصرفی باشد. پسماندهای کشاورزی، کود گاوی، پسماندهای غذایی میتوانند به عنوان خوراک برای تولید بیوگاز استفاده شود. نخود به عنوان یکی از حبوبات پرمصرف در جهان، در مراحل مختلف برداشت، فرآوری و مصرف، مقدار قابل توجهی پسماند آلی تولید می کند. این پسماندها شامل پوستهها، بقایای دانههای غیرقابل استفاده و ضایعات فرآیندی هستند که معمولاً دور ریخته میشوند یا به شکل سنتی دفع میگردند. استفاده از این مواد آلی در فرآیند تخمیر بیهوازی نه تنها به کاهش مشکلات زیستمحیطی ناشی از انباشت پسماند کمک میکند، بلکه منبعی ارزشمند برای تولید انرژی تجدیدپذیر به شکل بیوگاز فراهم میآورد. در این پژوهش به بررسی اثر بقایا و پسماند نخود بر مقدار و اجزاء تشکیل دهنده بیوگاز پرداخته شد. بدین منظور بقایای نخود از مزارع شهرستان کوهدشت تهیه گردید. از هاضم های با جریان پیوسته جهت تولید بیوگاز انتخاب شد. زمان ماند تولید بیوگاز 45 روز تعیین شد و نمونه برداری از بیوگاز تولید شده، هر 15 روز یک بار و اندازه گیری pH ، EC و فشار گاز هر سه روز انجام گرفت. رطوبت و دمای محیط روزانه کنترل و گزارش شد. آزمایشات جهت تولید بیوگاز با پیش تیمارهای خرد کردن بقایای کشاورزی، افزودن فضولات گاوی و بدون مخمر و با مخمر آهک انجام شد و نتایج حاصل از دو مرحله آزمایش با هم مقایسه شد. نتایج نشان دادکه pH نمونه ها در محدوده بهینه برای رشد متان زاها قرار دارد. همچنین میانگین تغییرات برای فشار و EC به ترتیب با 93 /2 و 78/9 بود. گازهای تولید شده در فرآیند هضم توسط دستگاه کروماتوگرافی تجزیه و اجزاء آن مشخص گردید. اجزاء گازهای تولید شده شامل گازهای متان، اتان، نیتروژن و دی اکسیدکربن بود. نتایج تجریه واریانس و مقایسه مبانگین نشان داد مخمر آهک تأثیر مستقیمی بر مقدار pH دارد. بیشترین مقدار مربوط به هاضم با حجم 50% درصد پسماند نخود و 50% درصد کود گاوی و با مخمر آهک بود. علاوه بر این بیشترین مقدار بیوگاز تولید شده مربوط به هاضم با 50% پسماند نخود و 50% کود گاوی و مخمر آهک با میانگین مقدار 41/20 مول بود. کمترین مقدار بیوگاز تولید شده مربوط به هاضم با 100% پسماند نخود و 0% کود گاوی و بدون مخمر آهک با میانگین مقدار 95/12 مول بود.
