آرمانشهر یا همان اتوپیا شهری است که بر اساس و محور انسانیت و اخلاق میگردد و اندیشههای آرمانی در اعتراض به وضعیت موجود و اصلاح جامعه و مبارزه به ستم و ظلم به وجود میآیند. تفکر آرمانشهر و دست یافتن به اجتماعی مطلوب از جمله مواردی است که در خسرو و شیرین نظامی نیز میتوان به آن پی برد. نظامی شعر و زبان خود را ابزاری در جهت بیان درونیات خود قرار میدهد و اجتماعی را ترسیم میکند که در آن شاخصههای آرمانی و ایدهآل برای برپایی جامعهای که در آن مردم در آرامش و آسایش باشند را، بیان میکند. در این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی بیان شده هدف نشان دادن و ترسیم آرمانشهر و مؤلفههای آرمانی در منظومه خسرو و شیرین است. باید گفت که نظامی در پی پایهریزی مدینه فاضله است و با وجود اینکه این اثر از عشق حکایت میکند اما شاعر نگاه ریزبین خود را متوجه ایدهآلهای موجود کرده و آنها را به تصویر کشیده است. وی به عنوان شاعری که نمیتواند نسبت به سرنوشت انسان بیتفاوت باشد در این اثر خود را نشان داده است. آرمانشهر در نگاه نظامی و در اثر خسرو و شیرین با خصوصیات و مؤلفههایی همانند عدالت، صلح و خدمت به مردم، حاکمان آرمانی، راستی و درستی، طبقات اجتماعی، مبارزه با ستم، خرد و دانایی و ... گره خورده است و شاعر در پی ترویج این مفاهیم در اجتماع است. هدف شاعر از بیان و ترسیم آرمانشهر دستیابی انسان به سعادت و کمال است و همچنین بیان این مقولهها اوضاع جامعه و شرایط آن را برای مخاطب یادآور میشود که شاعر در پی اصلاح و تغییر آن است.
