مقدمه: با توجه به آسیبهای بافتی و اختلالات نورولوژیکی شدیدی که به دنبال ایسکمی مغزی رخ میدهد، یافتن راههایی که ضمن قابل استفاده بودن در انسان بتواند از طریق افزایش فاکتورهای محافظتی، از گسترش آسیبهای مغزی و ایجاد اختلالات نورولوژیکی به دنبال ایسکمی- ریپرفیوژن مغزی جلوگیری نماید، بسیار حائز اهمیت است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر یک دوره تمرین استقامتی همراه با مصرف مکمل شیلاجیت پیش از ایسکمی ریپرفیوژن مغزی بر سطح فاکتورهای رشدی هیپوکامپ و حافظه فضایی بازشناختی در موشهای صحرایی نر به دنبال ایسکمی ریپرفیوژن مغزی طراحی شده است. مواد و روشها: تعداد 35 سر موش صحرایی نر بالغ نژاد ویستار، با وزن 250-200 گرم خریداری گردید. حیوانات بهطور تصادفی به پنج گروه هفت تایی تقسیم شدند: گروه کنترل، گروه ایسکمی، گروه تمرین استقامتی+ ایسکمی، گروه شیلاجیت+ ایسکمی، گروه تمرین استقامتی + شیلاجیت+ ایسکمی. حیوانات گروه تمرین ورزشی به مدت 8 هفته 5 روز در هفته بر روی نوارگردان دویدند. در حیوانات دریافت کننده مکمل، روزانه به میزان 150 میلیگرم/ کیلوگرم وزن بدن موشها از پودر شیلاجیت جدا و در آب حل شد و سپس محلول بصورت گاواژ مستقیماً به داخل معده حیوان رسانده شد. ایسکمی مغزی با انسداد هر دو شریان کاروتید مشترک به مدت 20 دقیقه با استفاده از میکروکلیپ القا شد. به منظور بررسی حافظه فضایی بازشناختی از آزمون ماز Y استفاده شد. برای اندازهگیری سطح فاکتور رشد عصب (NGF) و فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز (BDNF) در بافت هیپوکامپ از روش الایزا استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که ایسکمی مغزی با کاهش سطح BDNF و NGF هیپوکامپ و اختلال در حافظه فضایی بازشناختی همراه است. یک دوره تمرین ورزشی استقامتی همراه با مصرف مکمل شیلاجیت به شکل معنیداری موجب افزایش سطح BDNF و NGF در ناحیه هیپوکامپ خواهد شد و اختلال حافظه ناشی از ایسکمی را بهبود میبخشد. نتیجهگیری: نتایج این مطالعه نشان داد که یک دوره تمرین استقامتی همراه با مکمل شیلاجیت تأثیر مثبتی بر سطح فاکتورهای رشدی هیپوکامپ و حافظه فضایی بازشناختی موشهای صحرایی نر مبتلا به ایسکمی مغزی دارد. این سازوکارهای نوروپروتکتیو ورزش یک نقطه نظر مهم پیشگیرانه را فراهم میکند و ممکن است یک راهکار مفید برای کاهش عوارض مغزی ناشی از ایسکمی باشد.
