1405/02/20

صدیقه حاتمی

مرتبه علمی: استادیار
ارکید:
تحصیلات: دکترای تخصصی
ریسرچ گیت:
دانشکده: الهیات و معارف اسلامی
اسکولار:
پست الکترونیکی: se.hatami [at] ilam.ac.ir
اسکاپوس:
تلفن:
HIndex:

مشخصات پژوهش

عنوان
مفهوم شناسی واژه «حرز» با تحلیلی بر ماده 269 قانون مجازات اسلامی
نوع پژوهش
مقاله ارائه شده کنفرانسی
کلیدواژه‌ها
سرقت، مفهوم حرز، ماهیت حرز، عرف
سال 1401
پژوهشگران صدیقه حاتمی

چکیده

یکی از شروط تحقق سرقت مستوجب قطع دست، سرقت مال از حرز مختص به آن مال است، اما از آنجا که حرز فاقد حقیقت شرعیه است و دارای حقیقت عرفیه است، لذا در معنا و تبیین معیار و ملاک حرز میان فقیهان امامیه اختلاف‌نظر وجود دارد، به‌گونه‌ای که با نگاه و تعمق در متون فقهی متوجه تعاریف و معیارهای متفاوت در معنای حرز خواهیم شد؛ گرچه فقها ملاک تشخیص حرز را به عرف واگذار نموده‌اند و اما در تشخیص و تبیین نظر عرف میان آنان اختلاف‌نظر وجود دارد؛ سه دیدگاه در متون فقهی پدیدار گشته است، 1 دیدگاه «مقفل بودن مکان» که در این مورد به روایات استناد نموده اند. 2 دیدگاه «اذن ورود به مکان» با استناد به اجماع و روایات. 3 دیدگاه «مراعات مالک» با استناد به روایات. در این پژوهش سعی شده است به روش توصیفی تحلیلی داده‌ها، معیارها و ملاک‌های ذکر شده توسط فقها در تبیین حرز دسته‌بندی و تحلیل شود و در هر دسته نیز به گروهی از فقهای قائل به آن دیدگاه اشاره شود. نهایتاً دیدگاه جدیدی مبنی بر «عدم انحصار معیار حرز به معیار های سه گانه» به عنوان دیدگاه مختار پذیرفته شده است؛ اینکه حرز منحصر در موارد سه گانه نیست و همچنین حرز منحصر در مکان نیست بلکه چه بسا مالی در فضای مجازی به سرقت رود و عرف آن را سرقت از حرز محسوب نماید، لذا با توجه به مقتضیات زمان و مکان و تفاوت اموال، عرف ممکن است معیار های متفاوتی را به عنوان حرز هر مال معین نماید.