اعتبارسنجی روایات، خاصه در مواردی که محتوای حدیث، با برخی از اصول عقلی و نقلی در تعارض قرار میگیرد، از اهمیت ویژهای برخوردار است. یکی از روایاتی که در جوامع روایی شیعه نقل شده و در ظاهر احتیاج به بازخوانی دارد، حدیثی است که دارای مضمونی مناقشهبرانگیز بوده و مطابق مدلول آن، مؤمنان از معامله با «اصحابالعاهات» نهی شدهاند. در همین راستا هدف پژوهش حاضر، بررسی جامع سند و دلالت این روایت است تا میزان اعتبار آن در ترازوی عقل و نقل سنجیده شود. پژوهش حاضر که به روش توصیفیتحلیلی و با بهرهگیری از دادههای کتابخانهای انجام شده است، در تحلیل سندی روایت معتقد است که اگرچه خبر مزبور توسط مشایخ ثلاثه حدیثی نقل شده است؛ لکن ارزیابی روایت، حکایت از وجود راویان ضعیف و پارهای از مجاهیل دارد که اعتبار سندی این اخبار را با مناقشه مواجه میسازد. در این میان، مهمتر از اشکالات سندی، چالشهای دلالی روایت است که اگر واژه «عاهات» در معنایی مضیق و خاص تفسیر شود، مضمون آن با آموزههای قرآنی، اصل عدالت، قواعد عقلانی و موازین اخلاقی در تعارض جدی قرار دارد. از این حیث نگارنده احتمال «قضیهفیواقعه» بودن روایت را، بهعنوان راهکاری در جهت عدم طرد خبر و در راستای محدودسازی دلالت آن، مطرح نموده است که مطابق آن، روایت مزبور باید در چارچوب تدابیر احتیاطی معقول برای حفظ سلامت عمومی در یک جامعه فاقد امکانات پزشکی مورد تحلیل قرار گیرد.
