بحث از روایی یا ناروایی کاربست نکاح تحلیل در حوزه فقه اسلامی و درعرصه مسایل اجتماعی از مباحث مهمی است که فقیهان امامی در مواجهه با آن، ضمن ارجاع بر لزوم آن بعد از تحقق طلاق سوم، برای بازگشت زوجین به زندگی سابق، در برخی از صور، به دو گروه موافق و مخالف طبقه بندی می گردند. عمده دلیلی که می تواند، افزون بر کمک به کشف برخی از حکم آن، فقیهان را در ارایه نظریه درست یاری دهد، حدیث نبوی لعن مجلل است. بنابراین، می طلبد که با تعمق و مداقه، حیطه دلالت و نیز سازگاری با ناسازگاری حکم مستفاد از آن با مقصود شارع از تشریع حرمت بازگشت به همسر مطلقه بعد از طلاق سوم روشن گردد. در این نوشتار، پس از بیان اختصارمند مفهوم نکاح تحلیل و حکمت آن، به تبیین روایت و بررسی اقسام نکاح تحلیل با استفاده از حدیث نبوی پرداخته شده است.
