یکی از قراردادهای مرسوم در نظام بانکداری ایران، قرارداد مشارکت مدنی، برگرفته از شرکت عنان در فقه امامیه است. بر اساس ماده 7 قرارداد نمونه مشارکت مدنی بانک مرکزی مصوب 1392 اداره امور شرکت، تبرعا بر عهده شریک با نظارت بانک و طبق اسناد مورد توافق گذاشته شده است. با توجه به اینکه در شرکت عنان و به تبع آن در قرارداد مشارکت مدنی، عامل، مستحق اجرت خواهد بود واز طرفی تبرعی بودن عامل در قرارداد مشارکت مدنی شرط شده و توسط بانک مورد اجرا قرار گرفته است، از این رو، بررسی صحت و مشروعیت چنین شرطی در ضمن قرارداد مذکور از اهمیت خاصی برخوردار است. در این تحقیق که به روش توصیفی تحلیلی انجام گرفته، ثابت شده است که شرط تبرع، به دلیل عدم پیش بینی استحقاق اجرت برای عامل به عنوان شرطی تحمیلی و بدون رضایت شریک، شرطی خلاف مقتضای شرع و ذات عقد و در نتیجه، باطل است و سبب تبدیل و تغییر ماهیت قرارداد مشارکت مدنی به قرض ربوی خواهد شد.
