چکیده همهگیری شدن ویروس کرونا نه تنها در ایران بلکه در همه کشورهای جهان اثرات مخرب زیادی به بار آورده است. به علت ماهیت ناشناخته این بیماری، میتوان روند گسترش این ویروس از ابعاد مختلفی بررسی کرد. در این میان به نظر میرسد که روند گسترش بیماری کرونا در سطح شهر نیز میتواند تحت تأثیر مؤلفههای شهرسازی و معماری مانند کیفیت زندگی، محل زندگی، کیفیت دسترسی به خدمات شهری، بهداشت محیط، نحوه تعاملات اجتماعی شهروندان، بهداشت فردی و جمعی و.... باشد، لذا پژوهش حاضر با هدف اصلی بررسی شیوه بیماری کرونا در بین بانوان شهر ایلام با توجه به مؤلفههای معماری و شهرسازی صورت گرفته است. پژوهش از نوع کاربردی بوده و ماهیت آن توصیفی- تحلیلی و استنباطی است. جامعه آماری این پژوهش را بانوان مبتلا به بیماری در شهر ایلام تشکیل داده که با استفاده از روش کوکران، 370 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدهاند. تجزیه و تحلیل داده های با استفاده از آزمونهای آماری پیرسون، رگرسیون خطی و مدل معادلات ساختاری و آزمون خودهمبستگی فضایی موران صورت گرفته است. روایی پرسشنامه توسط خبرگان مورد تائید قرار گرفته و پایایی پرسشنامه نیز با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ برابر با 896/0 به دست آمد که نشانگر مناسب بودن پرسشنامه است. یافتههای پژوهش با استفاده از آزمون رگرسیون نشان داد که به ترتیب متغیرهای استفاده از آسانسور مشترک، تعداد اعضای خانوار ساکن در واحد، فعالیت اعضای خانواده در بیرون و فضای کافی برای تفکیک و قرنطینه افراد ابتلا به کرونا با مقادیر 462/0، 413/0،388/0و 359/0 دارای بیشترین میزان ارتباط معناداری با میزان ابتلا زنان به بیماری کرونا هستند. همچنین نتایج آزمون رگرسیون نشان داد که متغیرهای آپارتماننشینی،واحدهای شخصی، خدمات بهداشتی، زیرساختها شهری و ارتباطات اجتماعی به ترتیب با مقادیر 315/0، 345/0، 304/0، 278/0 و 189/0 با میزان ابتلا زنان شهر ایلام به بیماری کرونا ارتباط معنادار داشته. به عبارتی 4/35 درصد از علت ابتلا زنان به بیماری کرونا توسط متغیرهای معماری و شهرسازی قابل تبیین است. همچنین نتایج یافتههای آزمون خود همبستگی موران نشان داد که بین مناطق چهارگانه شهر ایلام از نظر ابتلا به بیماری کرونا تقاوتهای فضایی وجود دارد. همچنین در این خصوص نتایج یافتههای پژوهش با استفاده از آزمون آنالیز واریانس یکطرفه (One-Way ANOVA) نشان داد که مناطق چهارگانه شهر ایلام از نظر شیوع بیماری کرونا در بین زنان هم به صورت درون گروهی و هم به صورت برون گروهی دارای اختلاف معناداری با همدیگر هستند. در نهایت با توجه به یافتههای پژوهش میتوان گفت که بهترین راهکار برای مقاله با بیماری کرونا در بین زنان از منظر معماری و شهرسازی این است که در تدوین ضوابط و اصول ساختوساز و همچنین طراحی شهری، بیماریهای واگیردار مورد توجه قرار گرفته و اصول مقابله با بیماری در صدور پروانه ساخت و ساز مورد توجه قرار گیرد.
