با توجه به حجم بالای ذخیره کربن خاک، کوچکترین تغییرپذیریها در میزان کربن آلی ذخیره شده در خاک، اثرهای بسیار بزرگی بر بیلان کربن در اتمسفر می گذارد. بنابراین بررسی اینکه خاک منبع یا مخزن کربن است، در بوم نظامهای کشاورزی تحت تاثیر عاملهای طبیعی و مدیریت زراعی، نقش مهمی را در راستای بررسیها برای تعدیل و سازگاری به تغییرپذیریهای اقلیمی ایفا میکند. بیلان کربن یکی از راهکارهای بنیادین برای درک این موضوع است که آیا یک بوم نظام زراعی در منطقهای مشخص، منبع دیاکسید کربن یا مخزن آن میباشد. افزایش ذخیره کربن در خاک افزون بر بهبود شرایط فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک، باعث کاهش انتشار دی اکسیدکربن به اتمسفر شده و در نتیجه باعث کاهش پیامدهای گرمایش جهانی نیز میشود. هدف از این پژوهش، بررسی انتشار دی اکسیدکربن و بیلان کربن در خاک زراعی تحت تاثیر مدیریت پسماندهای آلی میباشد. مواد و روشها: آزمایش در دو سال 1390 و 1391 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد با 5 تیمار در سه تکرار در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل شخم صفر با 0، 2،4، 8، 16 تن در هکتار کاه و کلش گندم بود شایان یادآوری است که مزرعه در سه سال تحت کشت گندم تک کشتی بود. دیاکسیدکربن انتشار یافته از سطح خاک از روش محفظه بسته اندازهگیری شد. اندازهگیری انتشار دی اکسید کربن 6 بار در طول فصل رشد گندم انجام شد و این اندازهگیریها به منظور کم کردن اثر خطای تغییرپذیریهای دمای روزانه بین ساعت 9 صبح الی 12 ظهر انجام شد.نتایج و بحث: نتایج آزمایش نشان داد که دمای خاک در تیمارهای دارای پسماندهای گندم به طور معنی داری از خاک لخت )بدون پسماند( پایینتر بود و بزرگترین اختلاف دمای خاک در تیمار 16 تن پسماند نسبت به خاک لخت در اردیبهشت سال 92 مشاهده شد. سرعت سرعت انتشار با4 / 3 تا 4/4 گرم کربن در مترمربع در روز به ترتیب برای سال های 91و 92 در ماه مرداد در تیمار 16 تن پسماند ثبت شد. بالاترین انتشار سالانه کربن در تیمار 16 تن پسماند در هکتار به ترتیب 7/3 و 6/3 تن کربن در هکتار برای سال های 1390 و 1391 بدست آمد و کمترین سرعت انتشار سالانه کربن با 7/0 و 9/. تن کربن در هکتار به ترتیب در دو سال این بررسی در خاک لخت مشاهده شد. منفی ترین بیلان کربن(9/.-) در خاک لخت و مثبت ترین بیلان کربن (12/3) در تیمار
