با توجه به افزایش جمعیت و به همراه آن افزایش آلودگیهای زیست محیطی و تخریب محیط زیست و منابع طبیعی، موضوع انقراض گونهها به عنوان تهدیدی بزرگ برای تمدن بشری محسوب میشود. حیات جذابترین پدیده کرهی زمین بوده و اعجاب انگیزترین ویژگی آن تنوع است، این تنوع، الگوی منحصر به فردی از نظر توزیع در زمان و مکان دارد. یکی از مفاهیمی که امروزه در زمینه توسعه پایدار در مباحث کشاورزی مطرح است حفظ تنوع زیستی میباشد. از دیدگاه اکولوژی، تنوع زیستی کشاورزی نقش بسزایی در تنظیم روابط درونی بومنظامهای زراعی به عهده دارد و اثرات مثبت آن نظیر چرخش عناصر غذایی، کنترل علفهای هرز، آفات و بیماریها فراتر از تولید مواد غذایی است. امروزه توجه بیش از اندازه به جنبههای تولیدی و استفاده بیش از حد از نهادههای برون مزرعهای بدون در نظر گرفتن سایر کارکردهای بوم شناختی این بومنظامها، باعث شده تنوع زیستی کشاورزی با روند روبه کاهش در تمامی سطوح مواجه شود. در این شرایط وجود یک برنامه جامع در راستای پایش تنوع زیستی کشاورزی و همچنین ارزیابی عوامل مؤثر بر آن ضروری میباشد. بر این اساس، این مطالعه با هدف ارزیابی تغییرات زمانی و مکانی تنوع گونههای زراعی آبی و شناخت عوامل مؤثر بر آن در بوم نظامهای استان ایلام در بازه زمانی 1333 تا 1333 صورت پذیرفت.نتایج بدست آمدده از اید ن تحقید ق نشدان داد کده عوامدل مدیریتی و عوامل فرهنگی اجتماعی از مهدم تدر ین عوامدل - تأثیر گذار بر تنوع مکانی در سطح آبی محسوب میشدوند . همچنین محاسبه شاخص تندوع حداک ی از روندد افزایشد ی تنوع آبی در اکثر شهرستانهای استان بود )ایلام، دهلدران و ملکشاهی(، که از این بین بیشترین میزان شاخص تندوع شددانن واینددر در بددازه زمددانی مددورد مطالعدده مربددو بدده - 2 در سال زراعد ی / شهرستان ملکشاهی با مقدار عددی 3 بود. عامل اصلی این افزایش تنوع، افدزایش تعدداد - گونههای سبزیجات و گیاهان جالیزی و کاهش سطح زیدر کشت زراعتهای غالب )گندم و جو( طی دوره زمانی مورد بررسی بود. همچند ین نتدا یج نشدان داد روندد تغییدرات تندوع آبدی در شهرستانهای ایوان، آبددانان، شد یروان چدرداول و مهدران کاهشی بوده و کمترین میزان شاخص تندوع شدانن وایندر - آبی در بازه زمانی مورد مطالعه مربو به شهرستان مهران 7 در سال زراعی 33 33 میباشدد . بدر - / با مقدار عددی 33 اساس نتایج این بررسی روند تغییرات تنوع در بدوم نظدام - های آبی استان در دوره زمانی مورد مطالعه افزایشی مدی - 7 در سال در حال افزایش است لذا از / باشد و با آهنگ 70 این نظر استان ایلام در وضعیت مطلدوبی ردرار دارد. بطدور کلی نتایج بررسی تغییرات مکانی تنوع زیستی موجدود در بوم نظامهای آبی میان شهرستانهای مختلف استان نشان داد که تنوع تحت تأثیر عوامل مختلف فرهنگی اجتمداعی - و مدیریتی ردرار گرفتده و تندوع زیسدتی کشداورزی اسدتان در مقیاس اکوسیستمهای زراعی نسبتا فقیر بوده است.
