تقابلهای دوگانه یکی از مفاهیم اساسی در نقد ساختارگرایی و پساساختارگرایی و نظریات زبانشناسی و نشانهشناسی است، که در باورهای اساطیری و فرهنگی بشر ریشه دارد. نظریهای که از زبان شناسی به مطالعات فرهنگی راه مییابد و سرانجام در وضعیت پسامدرن به چالش کشیده میشود. کلود لوی اشتروس،برای منطق اسطوره از جمله ضرب المثلها، قائل به ساختاری دوقطبی-تقابلی است. به عقیده او، ساختار ذهن انسان برای درک پدیدهها، هر پیوستاری را در قطبهای متقابل دوگانهای قرار میدهد و این کنش ذهنی فراگیر، درنهایت منجر به تقابلهای دوگانهای همچون طبیعت و فرهنگ و مفاهیمی از این دست میشود. هدف از پژوهش حاضر، بازنمایی دوگانههای ارزشی در ضربالمثلهای مردم ایلام است. با توجه به ماهیت برساختی پدیده مورد مطالعه، پارادایم تحقیق کیفی و روش مورد استفاده بازنمایی از طریق تحلیل محتوای کیفی است. میدان مطالعه پژوهش، کتب چاپ شده در خصوص ضربالمثلهای مردم ایلام است که به منظور تکمیل اطلاعات از مطلعین کلیدی نیز بهره گرفته شد. این افراد از طریق نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و از طریق مصاحبهی نیمه ساختمند مورد پرس و جو قرار گرفتند. یافتههای بهدست آمده بیانگر آنند که دوگانههای ارزشی در ضربالمثلهای مردم ایلام شامل تقابلهای دوتایی کلی: عقلانی- غیر عقلانی؛ جمعی- فردی؛ پویایی / ایستایی؛ عامگرایی / خاصگرایی؛ نظم / بی نظمی؛ تکوین سرمایه اجتماعی / فرسایش سرمایه اجتماعی؛ اعتدال / افراط؛ و عدالت / ظلم است. این دوگانهها شامل زیر مقولههای جزییتری هستند که بیانگر جامعهای اشباع شده از تعارضاند. تقابلهای دوگانه مستخرج از یافتهها، تا حد زیادی با متغیرهای الگویی تالکوت پارسونز همخوانی دارند.
