هدف:در محیط کسب وکار امروز که با تحوالت سریع فناوری و رقابت شدید همراه است، انعطاف پذیری استراتژیک به عنوان یکی از کلیدی ترین ظرفیتهای بقا و رقابتپذیری سازمان ها شناخته می شود. با این حال، عوامل زمینه ای و مکانیسم های واسطه ای مؤثر بر این ظرفیت، به ویژه در شرکت های دانش بنیان مناطق محروم، کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر هویت دانشی سازمان بر انعطاف پذیری استراتژیک در شرکتهای دانش بنیان استان ایالم انجام شده است. همچنین، نقش میانجی هوشمندی دانشی و توانمندسازی دیجیتال دانش در این رابطه مورد آزمون قرار گرفت تا مکانیسم های واسطه ای تأثیرگذار شناسایی شوند. روش پژوهش: این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی و از نوع پیمایشی با رویکرد کمی بود. جامعه آماری شامل تمامی کارکنان شرکتهای دانش بنیان فعال در استان ایالم به تعداد 400 نفر بود که حجم نمونه از طریق جدول مورگان تعداد 200 نفر و با استفاده از روش نمونه گیری به روش تصادفی ساده انجام شد. داده ها از طریق پرسشنامه استاندارد جمع آوری شدند. برای سنجش متغیر هویت دانشی سازمان از پرسشنامه استاندارد گوپتا و گوینداراجان )2021 ،)برای سنجش متغیر هوشمندی دانشی از پرسشنامه استاندارد رنجان و همکاران ) 2023 ،)برای سنجش متغیر توانمندسازی دیجیتال دانش از پرسشنامه استاندارد تیس )2018 )و برای سنجش متغیر انعطاف پذیری استراتژیک نیز از پرسشنامه استاندارد دانیلو و همکاران ) 2025 )استفاده شد. روایی محتوایی پرسشنامه با استفاده از نظرات اساتید و متخصصان تأیید شد. با توجه به اینکه مقدار AVE برای همه متغیرهای تحقیق بزرگتر از 50/0 شده اند لذا روایی سازه نیز تائید شد. پایایی پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ و ضریب پایایی ترکیبی مورد آزمون قرار گرفت. مقادیر باالی 7.0 برای آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی بدست آمده است نشان دهنده پایایی قابل قبول ابزار اندازه گیری بود. برای تجزیه و تحلیل داده های تحقیق نیز از روش مدل سازی معادالت ساختاری با استفاده از نرم افزار ویژوال پی ال اس استفاده شد. یافتهها: نتایج نشان داد که هویت دانشی سازمان به طور مثبت و معناداری بر هوشمندی دانشی (96.1 ˃ t, 896.0 = β ،(بر توانمندسازی دیجیتال دانش β( توانمندسازی و) β = 0.859, t ˃ 1.96) دانشی هوشمندی، همچنین. بود تأثیرگذار) β = 0.481, t ˃ 1.96) استراتژیک پذیری انعطاف بر و = 0.845, t ˃ 1.96) دیجیتال دانش (96.1 ˃ t, 872.0 = β (بهطور معناداری بر انعطاف پذیری استراتژیک تأثیر داشتند. آزمون نقش میانجی نشان داد که هر دو متغیر هوشمندی دانشی و توانمندسازی دیجیتال دانش به صورت مجزا و معنادار، نقش واسطه ای را در رابطه بین هویت دانشی سازمان و انعطاف پذیری استراتژیک ایفا کردند. نتایج : این پژوهش نشان داد که هویت دانشی سازمان به عنوان یک بنیان فرهنگی و شناختی، نه تنها بهخودیخود محرک انعطافپذیری استراتژیک است، بلکه با تسهیل شکل گیری هوشمندی دانشی و توانمندسازی دیجیتال دانش، به عنوان دو مکانیسم کلیدی واسطه ای عمل میکند. این یافتهها حاکی از آن است که سازمانهای دانش بنیان برای دستیابی به انعطاف پذیری استراتژیک، نه تنها باید به فناوری و سیستم های دیجیتال توجه کنند، بلکه باید هویت دانشی خود را به عنوان یک سرمایه نرم استراتژیک تقویت نمایند. به بیان دیگر، توانمندسازی دیجیتال بدون پایههای فرهنگی و هویتی مستحکم، ممکن است به طور کامل مؤثر نباشد. اصالت و ارزش: این پژوهش با ترکیب مفاهیم هویت دانشی، هوشمندی دانشی، توانمندسازی دیجیتال دانش و انعطاف پذیری استراتژیک در یک چارچوب نظری یکپارچه، به ادبیات مدیریت دانش و استراتژی سازمانی غنی تری افزود. همچنین، انجام این مطالعه در شرکت های دانش بنیان یک استان محروم و کمتر توسعه یافته مانند ایالم، ارزش باالیی داشت، چرا که نشان داد حتی در شرایط محدودیت منابع، تمرکز بر سرمایه های نرم دانشی و دیجیتال می تواند به بهبود عملکرد استراتژیک منجر شود. این یافته ها راهکارهای عملی ارزشمندی برای مدیران شرکت های دانش بنیان و سیاستگذاران منطقه ای در جهت بهبود عملکرد نهایی آنها ارائه دادند.
