هدف: چرخه حیات سازمانی و پیری سازمانی در سازمان های دولتی به وضوح نشان دهنده چالش ها و فرصت ها در مدیریت و توسعه سازمان است. توجه جدی به مراحل چرخه حیات و پیشگیری از پیری سازمان می تواند به افزایش کارایی و بهبود عملکرد سازمانهای دولتی کمک کند. با اتخاذ استراتژی های مناسب و متناسب با شرایط موجود، می توان یک سازمان دولتی را از انحطاط نجات داده و به سوی رشد و توسعه هدایت کرد. هدف اصلی تحقیق حاضر شناسایی مضامین پیری سازمانی در سازمانهای دولتی میباشد. طراحی/ روششناسی/ رویکرد : تحقیق حاضر بر اساس هدف، کاربردی و از نظر نوع روش نیز جزء تحقیقات کیفی است که ب ه صورت اکتشافی انجام شده است. فلسفه این تحقیق از نوع تفسیری و رویکرد آن استقرایی می باشد. استراتژی پژوهش از نوع تحلیل مضمون )شبکه مضامین( است که به صورت تک مقطعی انجام شده است. قلمرو مکانی این تحقیق شهر ایالم است و تحقیق حاضر نیز در سه ماهه آخر سال 1403 انجام شده است. جامعه آماری این تحقیق، شامل خبرگان دانشگاهی، محققان آشنا با موضوع تحقیق و مدیران با سابقه سازمانهای دولتی است. در این پژوهش برای انتخاب نمونه، از روش نمونه گیری گلوله برفی استفاده شده است و تا لحظه رسیدن به اشباع نظری نمونه گیری انجام شد که در نهایت تعداد 15 نفر مشارکت کردند. برای تجزیه و تحلیل دادههای تحقیق از روش تحلیل تم استفاده شده است. یافتههای پژوهش: در مجموع 71 مضمون پایه در قالب 20 مضمون سازمان دهنده و 8 مضمون فراگیر به عنوان مضامین پیری سازمانی در سازمانهای دولتی شناسایی شدند. هشت عامل اصلی عبارتند از؛ کاهش کارایی سازمان، رکود فرهنگی، افت انگیزه کارکنان، آتروفی سازمانی، عوامل کالن محیطی، کاهش انعطاف پذیری سازمان، کاهش خالقیت و نوآوری و بی ثباتی سازمان. محدودیتها و پیامدها: این پژوهش با رویکرد کیفی و به شیوه تحلیل مضمون )شبکه مضامین( انجام شده است که اگرچه به درک عمیق از پدیده پیری سازمانی منجر شده، اما نتایج آن تعمیمپذیری آماری محدودی دارند و بیشتر در بافت خاص سازمانهای دولتی شکل گرفته است. تحقیق حاضر بیشتر بر شناسایی مضامین متمرکز بوده و کمتر به تبیین روابط علّی بین این مضامین پرداخته است. این امر میتواند به عنوان یک محدودیت نظری تلقی شود، زیرا درک کامل از نحوه تأثیرگذاری متقابل عواملی مانند بی ثباتی سیاسی، آتروفی سازمانی و کاهش انعطافپذیری نیازمند مطالعات تجربی و مدل سازی ساختاری است. با این حال، این محدودیت ها به عنوان فرصتی برای تحقیقات آتی مطرح میشوند و می توانند مبنای مطالعات کمّی، مقایسهای یا طولی در آینده قرار گیرند. پیامدهای عملی: یافته های این تحقیق پیامدهای عملی و قابل توجهی برای مدیران و سیاست گذاران سازمانهای دولتی دارد. شناسایی هشت مضمون کلیدی پیری سازمانی، از جمله کاهش انعطافپذیری، آتروفی سازمانی، رکود فرهنگی و بی ثباتی سازمانی، به مدیران کمک میکند تا با ابزاری تحلیلی، وضعیت سازمان خود را ارزیابی کرده و در مرحله اولیه از فرآیند پیری جلوگیری نمایند. این مضامین می توانند به عنوان چک لیستی برای انجام ارزیابی های دورهای عملکرد سازمانی به کار روند.
