باتوجه به پیامدهای زیانبار جسمانی، روانی، اجتماعی و اقتصادی مصرف قلیان و رواج و گسترش آن در جامعه به ویژه در بین زنان و دختران، مطالعه حاضر با هدف شناخت دلایل و بسترهای روی آوردن زنان و دختران ایلامی به مصرف قلیان انجام شده است. رویکرد پژوهش کیفی بوده و به روش گراندد تئوری انجام گرفته است. جامعه مورد مطالعه شامل کلیه زنان و دختران مصرفکننده قلیان در شهر ایلام و حجم نمونه از طریق معیار اشباع نظری 15 مشارکتکننده تعیین شد. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه نیمهساختیافته و برای تحلیل دادهها از استراتژی کیفی استقرایی بهره گرفته شد. قابلیت تصدیق دادهها از طریق حضور مستقیم محقق در میدان و انتقالپذیری ضمن نگارش یادداشتهای فنی محقق، با مفاهیم حساس مندرج در چارچوب مفهومی و یافتههای برآمده از پیشینۀ تجربی تحقیق و نیز آراء و اندیشههای صاحبنظران و...مشخص شد. نتایج نشان داد که پدیده مصرف قلیان در ببین زنان و دختران به صورت مصرف قلیان به مثابه سرگرمی، قلیان به مثابه لذت، قلیان به مثابه دورهمی، قلیان به مثابه سبک زندگی، قلیان به مثابه آرامش، قلیان به مثابه آسایش و تمرکز، قلیان به مثابه رهایی، قلیان به مثابه دلبستگی، قلیان به مثابه محرک، قلیان به مثابه پرستیژ اجتماعی و قلیان به مثابه خرده فرهنگ درک و تعریف شده است. مصرف قلیا زنان و دختران از شرایط علی اصرار و تشویق دوستان، فشار اجتماعی، همراهی عاطفی، همراهی خانواده و جذابیت قلیان برمیخیزد. این پدیده سپس متأثر از شرایط زمینهای مانند بستر دوستانه مصرف، بستر خانوادگی مصرفزا، زمینه خویشاوندی مصرف، زمینه راهیاب مصرف، فقدان سرگرمی برای زنان ایلامی، بستر اجتماعی مصرف، مصرف جنسیتی و زنانه، زمینههای روانی مصرف، بستر اقتصادی و مالی مصرف و شرایط مداخلهگرکاهش استرس،کاهش فشار روانی، کارکرد تسکین و آرامشبخشی، افزایش انرژی و سرخوشی، بد بو نبودن قلیان، حفظ و تقویت روابط اجتماعی، وابستگی عاطفی، حرکت با مد روز، ناتوانی در ترک، ترس از ایجاد اختلاف با شریک عاطفی، صمیمت با شریک عاطفی، بحران زندگی عاطفی و پر کردن خلأ تنهایی متاثر میشود. درنتیجه راهبردهای برنامهریزی مصرف، مواجهه انفعالی با تقبیح مصرف، مصرف آشکار/پنهانکاری، استراتژی تنوعطلبانه، استراتژی کارکردگرایانه، استراتژی تعامل محور و استراتژی اجتنابی پی گرفته میشوند که پیامدهای تغییر سبک زندگی، پیامدهای سلامت جسمانی، پیامدهای ظاهری و زیبایی، پیامدهای جتماعی، پیامدهای روانی مثبت و منفی، اعتیاد و پیامدهای خانوادگی را برای مصرفکندگان قلیان بدنبال دارد.
